De beste airco is gratis en staat buiten

 

...maar daar gaat de gemeente over. Een paar forse bomen in je straat en wat grootbladige planten in je kamer zorgen voor merkbare verkoeling.

Met een rekenmodel dat onder andere door i-Tree is ontwikkeld kunnen we vaststellen wat de koel- capaciteit van bomen is. Maatgevend hiervoor is het totale bladoppervlak. Aangezien je onmogelijk elk blaadje kunt opmeten, gaan we uit van een schatting op basis van de hoogte en omvang van de kroon. Die kun je gemakkelijk meten.

Vervolgens rekent het model uit wat het vermogen van de boom is. In ons boomwaardemodel vertalen we dat dan naar het aantal huishoud-airco's. 

Zo hadden deze paardenkastanjes (want ze zijn wegens ziekte inmiddels geveld) elk een koelvermogen van liefst 27 airco's. En produceerden ze samen zuurstof voor 34 personen. Zulke cijfers gelden natuurlijk alleen voor dagen dat er voldoende zonlicht is. Het was toen goed toeven op het terras onder die bomen. (HEMA, Weert)

WVL-BUSINESS SKILLS #ebooks
Loopbaan inspiratie op je e-reader 
https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills 

Wat doet groen voor je werkomgeving?
Kopen via KOBO: https://ap.lc/ugdJr 
Ook bij KOBO, Kindle en je favoriete boek shop.

Door droogte en hitte gaan bomen in de spaarstand

 

Iedereen kent het wel, als bladeren meer verdampen dan er water kan worden toegevoerd, gaan de blaadjes slap hangen. Tot zover is er weinig aan de hand en als de zon lager staat, en er is voldoende water beschikbaar, herstelt de plant weer. In het vorige artikel zagen we dat bij extreme hitte een drempel wordt overschreden waardoor het blad afsterft door cel beschadiging. Maar ook zonder deze extreme aantasting zullen bomen bij grote hitte blad afstoten.

Tegen het einde van de zomer heeft de boom zijn belangrijkste werk gedaan. Hij heeft blad ontwikkeld, bloemen gemaakt en vruchten of zaden gezet. Nu gaan bomen in de ruststand en gebruiken fotosynthese vooral nog om glucose en (indien nodig) afweerstoffen aan te maken. Ze kunnen nu wel wat bladeren missen. Als de zomerhitte vroeg begint, zal dit ook vroeger in de zomer tot rust komen. Dat is wat we nu, juli 2026 bij veel bomen zien gebeuren. Ze trekken chlorofyl terug, de bladeren kleuren bruin en vallen af. Nog voordat de herfst begonnen is. Dit is een normaal verschijnsel, hoewel het dit jaar wat aan de vroege kant is. Zo lang het er maar een paar zijn kan het geen kwaad.  Als de hittedrempel wordt overschreden, zoals dat vooral nog in tropische bossen gebeurt, zullen de bladeren massaal afvallen. Dan is het goed mis!

Ze kunnen nu wel wat bladeren missen.

Toch zullen er medio augustus ook bomensoorten zijn dat het blad massaal bruin kleuren en afstoten. Dit zien we vooral bij de witte paardenkastanjes. Die zijn zeer gevoelig voor de kastanjemineervlieg. De larven vreten de bladeren van binnen uit, je ziet lichte kanaaltjes in het blad verschijnen. Die 'mijnen' beschadigen de transportkanalen in het blad, zodat er minder met glucose verrijkt water terug naar de wortels kan vloeien. Als zo'n blad minder energie oplevert dan het verbruikt zal de boom het blad afstoten. Er vormt zich dan een dunnen laag kurk in de aanhechting en een beetje wind zorgt ervoor dat het blad los komt.

Bomen zijn 'slim' genoeg om hun energie in balans te houden en passen zich voortdurend aan. Als bladeren al in de zomer vallen, wil dat nog niet zeggen dat de boom ziek is. Meestal is het een onschuldige manier om de energieproductie aan de behoefte van dat moment aan te passen. Als het nodig is komen er binnen een paar dagen uit slapende knoppen weer verse bladeren.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor nieuwe donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.  

WVL-BUSINESS SKILLS #ebooks
Loopbaan inspiratie op je e-reader

https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills 
Wat doet groen voor je werkomgeving? Kopen via KOBO: https://ap.lc/ugdJr 
Ook bij KOBO, Kindle en je favoriete boek shop.

Hittestress zorgt dat bomen minder zuurstof produceren

 

Met de hittegolven die we in 2026 ervaren zou je denken dat planten met hun fotosynthese extra hard werken om zuurstof te produceren. Maar dat blijkt niet het geval te zijn. De ecosysteemdiensten van bomen (en andere planten) neemt door hittestress merkbaar af. Minder koolstofopname, minder glucoseproductie, minder zuurstof en minder stoffiltering. Dat kan er uiteindelijk toe leiden dat de plant afsterft.

Hittestress geldt dus ook voor planten. Zwitserse onderzoekers hebben dit als eerste in tropische bossen vastgesteld. En zulke tropische omstandigheden ervaren we in Europa ook steeds vaker.

Er is sprake van hittedrempels en die verschilen per soort. Planten kunnen wel tegen een stootje, ze zijn niet zo kwetsbaar als het lijkt. Maar de bandbreedte waarbinnen de fotosynthese optimaal werkt is vrij dun. En door extreme hitte wordt die veiligheidsmarge nog kleiner.

Als gevolg van de hitte drogen de cellen met chlorofyl uit en wordt het hele systeem (het blad) geleidelijk buiten gebruik gesteld. Als reactie daarop zal de plant het aangetaste blad afstoten. Daarmee neemt het vermogen om CO2 uit de lucht op te nemen af. De wortels ontvangen minder glucose en hebben dan ook minder 'ruilmiddel' voor de bodemschimmels die vocht en mineralen leveren. Daardoor wordt de plant/de boom kwetsbaarder. Tegelijk neemt ook de afgifte van zuurstof af.

Dit probleem tekent zich vooral af in tropische gebieden. Het oppervlak waar de hittedrempels overschreden worden was in 2020 al groter dan Frankrijk. De onderzoekers verwachten dat dit tot 2050 kan oplopen tot 83 miljoen hectare. Dat zal dan waarschijnlijk niet tot tropische bossen beperkt blijven.

Tropisch bossen... Dat is lekker ver van mijn bed.  Bedenk dan dat luchtcirculaties zich niet aan landsgrenzen houden. De zuurstof die wij in Nederland inademen komt voor een aanmerkelijk deel juist uit die tropische bossen. Het zuurstofgehalte is (momenteel) altijd ongeveer 21%. Ook als het hier donker of winter is en onze planten dus geen fotosynthese bedrijven. Door de wereldwijde circulatie blijft het zuurstofgehalte altijd hetzelfde. Maar nu hittestress ook in de tropische bossen toeslaat kan dat (stabiele) zuurstofgehalte onder druk komen staan.

Kunnen we daar iets tegen doen? Misschien is het daar wel te laat voor, maar met extra bomen (helaas duurt het lang voordat die effectief zijn) en grasland kunnen we in de gematigde gebieden helpen de zuurstofproductie iets te verhogen. Ga er vanuit dat het benauwd gaat worden.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor nieuwe donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.  

WVL-BUSINESS SKILLS #ebooks
Loopbaan inspiratie op je e-reader
https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills 
Wat doet groen voor je werkomgeving? Kopen via KOBO: https://ap.lc/ugdJr 
Ook bij KOBO, Kindle en je favoriete boek shop.

Planten wortels mijden rottend plantmateriaal in de bodem

 

Ben jij een (bio)boer of hobbytuinder, dan heb je vast wel eens half verteerde plantenresten ondergeploegd c.q. gespit. Doe dat voortaan niet meer, want dat blijkt de ontwikkeling van wortels te dwarsbomen.

Dit hebben Oostenrijkse wetenschappers ontdekt. Zij ontdekten dat plantenwortels rottend plantmateriaal herkennen en daarvan weg groeien.

Het is niet persé het rottingsproces zelf dat deze reactie oproept, maar de door bacteriën veroorzaakte zuurgraad. Zodra plantaardige materiaal volledig verteerd is, stopt de ontwijking en groeien de wortels gewoon verder. Bij dierlijke resten zagen de onderzoekers deze reactie niet. Dat is eerder welkome voeding voor de plant.

Deze kennis kan van nut zijn voor boeren en hobbytuinders. Vermijd het in de grond werken van onverteerde of half verteerde plantenresten. Dan zullen de (nut)planten beter groeien.  Voor wetenschappers en plantenveredelaars kan het een motivatie zijn om plantgoed te ontwikkelen dat zich niet door rottende plantenresten laat afschrikken en geen nadelige gevolgen ondervindt van de veranderde zuurgraad.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor nieuwe donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.  

WVL-BUSINESS SKILLS #ebooks
Loopbaan inspiratie op je e-reader
https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills 
Ook bij Kindle en je favoriete boek shop.

 

Hebben bomen ook nachtrust nodig?

 

Bomen zijn levende wezens. Hoewel ze geen centraal zenuwstelsel hebben, lijkt het wel alsof ze een bepaalde vorm van intelligentie hebben. Ze reageren op aanvallen en veranderingen in hun omgeving en communiceren met soortgenoten en bondgenoten door middel van chemische stoffen via de lucht, via de wortels en via schimmels. 

Geen brein, maar wel een stofwisseling waarmee koolstof wordt omgezet in bouwmateriaal, suikers en afweerstoffen.

Bomen hebben ook slaap nodig. De stofwisseling, onder andere de fotosynthese, moet worden stilgelegd. Die nachtrust hebben bomen nodig om vrije radicalen af te bouwen. 

Als bomen in steden te dicht bij straatlantarens staan wordt dat afbouwen van vrije radicalen gehinderd en dat zorgt, dat de vitaliteit van bomen steeds een stapje slechter wordt. Ook sierverlichting in bomen hangen is dus schadelijk. 

Als bomen hun nachtrust niet krijgen kunnen de knoppen te vroeg uitlopen waardoor ze mogelijk bevriezen. In de herfst kunnen ze hun blad te vroeg laten vallen, waardoor ze minder reserve voor de winter kunnen opbouwen. Ook de aanmaak van afweerstoffen wordt gefrustreerd zodat de bomen vatbaarder voor ziekten en vraat worden.
Dit alles zet een rem op hun vermogen om ecosysteemdiensten te kunnen leveren.

Ook bomen hebben recht op een gezonde nachtrust om gezond oud te kunnen worden.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor nieuwe donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees e-books Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills carrière inspiratie voor je e-reader.

Planten passen hun groeisnelheid aan die van de buren aan.

 

Planten verspreiden geurstoffen waarmee ze communiceren met hun omgeving. Denk aan soortgenoten, andere plantensoorten, insecten en planteneters. Ja ook mensen zijn er gevoelig voor. We ruiken de geur van hun bloemen en bij kruiden zelfs van de groene delen. Denk ook aan de geur van vers gemaaid gras. Dit zijn vluchtige organische stoffen, ook bekend als VOS. Via deze stoffen en door middel van signalen via bodemschimmels communiceren planten voortdurend met hun omgeving.

Deze signaalstoffen bestaan met namen uit benzonitril, linalool en octanal. De samenstelling van deze geurcocktail geeft informatie over gevaar, aanbod van voedsel (voor bestuivers) en zelfs over de groeisnelheid. 

Planten reageren door bij gevaar het gehalte aan plant-specifieke afweerstoffen te verhogen. En als blijkt dat de groeisnelheid van de buren de eigen groeisnelheid dreigt te overtreffen zetten planten de eigen groei in een hogere versnelling.  Dit hebben Zweedse wetenschappers recent ontdekt bij typische laboratoriumplanten. Deze geurcommunicatie is universeel, want de planten reageerden ook op de groeisnelheid van andere soorten. Met name hierdoor gaan de onderzoekers er vanuit dat dit verschijnsel in het hele plantenrijk voorkomt. Al zal de respons per soort kleine verschillen vertonen. Dit verklaart dan ook waarom bepaalde planten de andere kunnen overwoekeren.

Dit beweegt twee kanten uit. Als de buurman een lagere groeisnelheid heeft wordt de eigen groei verlaagd. Dat bespaart energie, die de plant liever in vruchtzetting investeert. Is de buurman sneller, dan wordt de eigen groeisnelheid ook verhoogd, want je wilt natuurlijk overleven en daarvoor moet je licht kunnen opvangen. De genexpressie die hierbij hoort is universeel en wordt gemeten in alle plantdelen. Zo zal bijvoorbeeld een grove den die solitair staat, relatief laag blijven en de takken breed uit laten groeien. In een plantage, zoals we die in Nederland veel zien, groeien de dennen snel en recht omhoog.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor nieuwe donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees e-books Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills
carrière inspiratie voor je e-reader.

Neem geen planten als souvenir mee naar huis

foto gemaakt inToscane

 Jazeker, ik heb me er zelf ook wel eens aan schuldig gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan een stekje van een vijg van de camping in Zuid-Frankrijk, een stekje van een (witte) oleander uit Toscane. Daarvan bracht ik ook zaad mariadistel mee.
Fout! zeggen Europese natuurorganisaties. Laat die stekjes en zaden waar ze thuis horen.

Waarom dan? Een paar zaden van een veel voorkomende plant maakt toch niet uit.

Jawel, zeggen de biologen. En daarom zijn ze dit jaar met een voorlichtingscampagne gestart met #PlantHealth4Life. Laat planten en zaden op je vakantiebestemming. Soms mag het so wie so niet en moet je deze souvenirs bij de douane achterlaten.

De reden voor dit 'negatief reisadvies' is, dat je met uitheemse planten plagen en ziekten mee naar huis kunt brengen. Door de klimaatverandering staan lokale ecosystemen onder druk en door intensief verkeer over de hele globe  versnelt de verspreiding van ziekten en plagen. Dus, alsjeblief! doe daar niet aan mee. Zo draag je bij aan een veilig ecosysteem en voedselbeschikbaarheid.

Maar een paar zaden of een stekje maken toch niets uit? Wel, daar valt wat over te zeggen. De planten kunnen zich buiten hun vertrouwde omgeving ontwikkelen tot woekeraars. Daarmee dreigen ze inheemse planten te verdringen. Daar hebben we inmiddels al meer dan genoeg van. Daarnaast kun je met stekjes en zaden eitjes en larven van plaaginsecten meebrengen. Als die niet door lokale rovers in toom worden gehouden vormen ze een bedreiging voor inheemse soorten. Dat is niet leuk als je tuin ervan te lijden heeft, maar erger is het als dit de voedselproductie verstoort.
Hetzelfde geldt voor schimmels, bacteriën en virussen.

Wil je een aandenken van je vakantie? Maak dan een mooie foto.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor nieuwe donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees e-books Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills carrière inspiratie voor je e-reader.

Ook bij bol.com

Als de dokter je het bos in stuurt

 

In Japan is het al heel lang een gevestigde traditie: bosbaden. De dokter schrijft je een boswandeling voor. Het idee hierachter is, dat een verblijf in een bos je gezondheid bevordert. Dat willen Europese onderzoekers graag toetsen. Is het een kwestie van zelfsuggestie of is het ook fysiek aantoonbaar?

In de Vogesen is een proefproject gestart en de resultaten zijn veel belovend. Bij eerdere onderzoeken in Frankrijk en Scandinavië werd al een cocktail van vluchtige stoffen vastgesteld, die direct invloed hebben op de fysiologie van mensen. Die gassen zorgen voor verlaging van cortisol en een actiever immuunsysteem. In het nieuwe Europese onderzoek worden dezelfde effecten op welzijn en gezondheid bevestigd. Wel wil men nog uitzoeken of er verschillen zijn in boomsoorten, seizoensinvloeden of biodiversiteit. We wachten het af.

Het idee dat de dokter je binnenkort een 'driemaal wekelijkse boswandeling' voorschrijft is dan ook helemaal niet vergezocht. Het is gratis en het effect is aantoonbaar. Kan nog een serieuze concurrent van de apotheek worden.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees e-books Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills carrière inspiratie.

Deze roman/thriller is ook te koop via
BOL.com.

Zijn we klaar voor extreem klimaat?

 

Foto: Pixabay

In opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving heeft Wageningen University & Research onderzocht in hoeverre Nederland klaar is voor de klimaatverandering, waarmee we de komende jaren geconfronteerd worden. We krijgen steeds meer te maken met extreme weersomstandigheden, meer hitte, droogte en wateroverlast.

Wat zijn de kansen en risico's voor de natuur (o.a. natuurbranden) en de landbouw?

De onderzoekers keken met name naar op natuur gebaseerde oplossingen. Natuurlijk zijn er ook technologische oplossingen denkbaar, maar die vergen forse investeringen, terwijl de natuur het nagenoeg gratis voor ons oplost. Op voorwaarde dat je voor de natuur de juiste uitgangspunten waarborgt. 

We moeten dringend keuzes maken

Extreme weersomstandigheden kunnen de dagelijkse gang van zaken flink verstoren en flinke schade veroorzaken. Daarnaast zal ook de zeespiegelstijging voor ons laaggelegen land forse problemen veroorzaken. Dat levert niet alleen een veiligheidsrisico op voor de lager gelegen delen van Nederland, maar zal ook nadelige gevolgen hebben voor o.a. de landbouw. Voedselproductie komt hiermee onder druk te staan en daarmee ook onze export van voedingsmiddelen. Vergeet niet, dat we ongeveer 75% van de (huidige) landbouwproductie exporteren. De vraag is wie dan straks voorrang krijgt, de export of de binnenlandse markt.

De onderzoekers benadrukken dat ons land ingrijpende keuzes moet maken. We kunnen de gevolgen van klimaatverandering niet volledig ombuigen. Daarvoor stelt ons land in het mondiale beeld te weinig voor. We kunnen wel proberen de gevolgen van de klimaatverandering met lokale maatregelen een beetje te dempen. De scherpe kantjes eraf halen. Hoever willen we daarmee gaan? Wie gaat dat betalen? En welke maatregelen krijgen prioriteit? Dit zijn politieke keuzes, die bepalen hoe we ons tegen klimaatextremen wapenen. En of dat allemaal wel genoeg is. 

Conclusie van het WUR-rapport is dat we zulke keuzes nog niet hebben gemaakt. Anders gezegd, zij adviseren de beleidsmakers dat zij keuzes moeten maken hoe we dit allemaal willen gaan doen. Dat zal een moeilijke opgave zijn in een tijd, dat de regering ook geconfronteerd wordt met een energiecrisis.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

600 Square Miles ook te koop via
Bol.com.

Wat is de waarde van bomen of regenwouden?

 

foto: Pixabay

Ik houd ervan om de waarde van natuur, of bomen in het bijzonder, in geld uit te drukken. Zo heb ik een rekenmodel ontwikkeld om de vervangingswaarde en ecosysteemdiensten van (stads)bomen te berekenen. Daarvoor maakte ik gebruik van bestaande modellen als het Belgische VVOG, het Europese TEEB en het Amerikaanse i-Tree.

Maar ik ben niet de enige die zich hiermee bezig houdt en ook de focus kan anders. Zoals bij dit onderzoek van de Universiteit van Leeds. De Engelse wetenschappers wilden weten wat de vochtproductie van regenwouden economisch betekent voor de omgeving. Omgeving moet je ruim zien, want de regenwolken die in het Kongo-bekken ontstaan zijn bijvoorbeeld voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de Nijl.

Uit dat onderzoek blijkt dat die waarde kan oplopen tot (gemiddeld) 2,4 miljoen Dollar per hectare, per jaar. Bij de Amazone als geheel ligt dat ligt op 20 miljard Dollar per jaar. Dat is een veel hoger bedrag dan kappen en exploiteren voor landbouw of mijnbouw kan opleveren.
Elke vierkanten meter regenwoud levert per jaar 240 liter water. Regenwouden, maar ook de bossen in onze regio, kappen om plaats te maken voor landbouw of industrie is dus feitelijk kapitaalvernietiging. Het verlies aan waterproductie is groter dan de potentiële opbrengst van die investeringen.

 De natuur levert ons ecosysteemdiensten die belangrijk zijn voor de mensheid. Bomen spelen daarin een voorname rol, simpel omdat zij zulke omvangrijke organismen zijn. Verkoeling, CO2 afvangen en waterdamp genereren om de waterkringloop verder het land in te brengen, zijn wel de belangrijkste ecosysteemdiensten van bossen. En dat blijkt nu dus ook een niet te onderschatte waarde te hebben.

De wateropbrengst van bomen is vitaal voor alle leven op aarde. Het zwaartepunt ligt bij de tropische bossen. En met de huidige voortgang van de klimaatverandering wordt dat nog veel urgenter.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

600 Square Miles ook bij 
Bol.com

E-boeken met carrière inspiratie: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

Waarom we juist de grote dikke bomen moeten koesteren

 

foto: Pixabay

Hoe groter de boomkroon, hoe meer fotosynthese. Hoe groter de boom, hoe meer koolstof hij kan opslaan, zowel bovengronds als ondergronds. En dit laatste is natuurlijk een interessant gegeven met betrekking tot klimaatbeheersing. Maar dit schuurt ook een beetje (veel). Niet iedereen is zich hiervan bewust en vooral de houthandel heeft een logische voorkeur voor grote dikke bomen met rechte stammen en weinig noesten. Hiervan kun je de mooiste planken zagen.

Wetenschappers van een universiteit in Peru trokken de Amazone in om dit verschijnsel nader te onderzoeken en de opslagcapaciteit van bomen te kwantificeren. Zij wilden weten hoe de boomsoorten onderling verschillen en vanaf welke dikte de koolstof opslag het grootst is. Waar je dus met je kettingzaag weg moet blijven.

De houthakkers hanteren als regel dat ze bij voorkeur bomen van meer dan 41 centimeter doorsnee kunnen kappen. Maar het onderzoek liet zien dat de meeste bomen pas vanaf 46 centimeter in het volwassen stadium komen en dan ook de meest koolstof  opslaan.

Een extreem voorbeeld is de Cedrelinga catenaeformis, die pas met 61 centimeter volwassen is. Onder die maat slaat deze soort 0,70 ton koolstof per hectare op. Voorbij die maat loopt het op tot 5,21 ton per hectare. De conclusie van dit onderzoek is dat, als je de dikste bomen velt er niets van klimaatambities terecht komt. Herplanten met jonge bomen kan dit verlies niet compenseren, dat gaat vele tientallen jaren duren. In veel gevallen meer dan 100 jaar. 

Biodiversiteit en  ecosysteemdiensten
Niet alleen de koolstof opslag van de oudere bomen is belangrijk. Ook de ecosysteemdiensten die zij aan hun omgeving leveren tellen mee. Hun schaduwwerking koelt de bodem zodat die niet uitdroogt en het bodemleven mogelijk maakt. Oude bomen bieden aan veel dieren voedsel en (veilig) onderdak. Daarnaast is het belangrijk om in een gebied een mix van boomsoorten van alle leeftijden moet hebben voor een gezond ecosysteem. Dit komt zwaar onder druk te staan als je de vitale oudere bomen weghaalt en die vervangt met monoculturen van jonge aanplant.  Dit geldt niet alleen voor het regenwoud van Peru, maar overal op onze planeet, in de bossen en in onze steden. Respecteer de oude bomen, want de jonge bomen hebben nog niet zoveel ervaring.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

En bij Bol.com

e-boeken voor een glansrijke carrière: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

De eik als godenboom

Bloeiende Zomereik

 Bomen zijn de meest dominante planten op onze planeet. Ze worden groot, ze worden oud en bieden veel voor hun omgeving. In Europa neemt de eik een bijzondere plaats in. Bij Scandinavische, Midden- Europese en Zuid-Europese volksstammen kreeg de eik zelfs een goden status. Onder eiken werd vergaderd, goden vereerd en recht gesproken. En dat was niet voor niets. Omdat eiken bijzonder oud kunnen worden, groot en imposant uitzien en niet op de laatste plaats veel te bieden hadden voor een grote biodiversiteit zagen de prehistorische Europeanen de eik als iets bovennatuurlijks. Ze hebben een directe verbinding met de goden daarboven. Goden zoals Thor en Wodan. Maar ook Daghdha (Kelten), Zeus (Grieken) en Jupiter (Romeinen).

In het prehistorische Nederland vormde de eik een verbinding met de goden in het algemeen en Wodan in het bijzonder. Die rol voor de eik was terecht, in elk geval voor de Germanen die toen leefden. In hun ogen was de eik een boom die het eeuwige leven had. Niemand kon zich een voorstelling maken van een mogelijk einde van de eik,...over 1000 of 1500 jaar. De waarnemingshorizon strekte zich hooguit over drie generaties uit. Die boom stond er al toen ik geboren werd en hij staat er nog als ik naar de goden in de hemel vertrek. Misschien wel door tot in de top van die boom te klimmen. Dat beeld dwong respect af.

Eiken geven veel

Oude eiken die zulke memorabele leeftijden bereiken worden in 'ons' Europa steeds zeldzamer. Maar er zijn nog steeds oude knarren die tussen 1000 en 1500 jaar hun omgeving verrijken. En ze worden terecht beschermd en gerespecteerd door de lokale bevolking. Niet alleen het uiterlijk van de eik is indrukwekkend, ook wat hij geeft aan zijn directe omgeving: voedsel, schone lucht, onderdak, kraamkamer, veiligheid, koelte, verkleint wateroverlast en voorkomt aardverschuivingen.
Inlandse eiken geven onderdak aan meer dan 250 organismen en is daarmee koploper in dienstbaarheid aan het ecosysteem. Zelfs na hun dood zijn ze dienstbaar aan hun omgeving. Belangeloos, bomen eisen daar niets voor terug. Hooguit respect en de vrijheid om op die plek oud te mogen worden.

Zoals de natuur in het algemeen, geven ook oude imposante bomen mentale rust. Eiken en beuken doen dat extra goed. Ieder mens zou een mooie grote, oude boom in zijn directe woonomgeving moeten hebben. Het is een mentaal ankerpunt die zowel de plek als de mensen in zijn buurt een speciale identiteit verlenen. Voor sommige mensen heeft het iets spiritueels. Je wilt zo'n boom knuffelen. 
Hoe ouder de boom hoe groter het verdriet als hij er niet meer is. Zelfs als je niets met bomen hebt.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

https://www.bol.com/nl/nl/p/600-square-miles/9300000047573684/

Hoe planten het CO2 niveau leefbaar houden?

 

Tijdens een ijstijd daalde het CO2 gehalte sterk, waardoor de aarde afkoelde, maar het bleef altijd net boven een ondergrens hangen. Het bleef net warm genoeg om de meeste planten in leven te houden. Dit was voor wetenschappers een groot raadsel. Het vermoeden bestond dat de planten zelf hiermee te maken hadden. Maar hoe dan?

Al eerder hebben we vastgesteld dat planten meer zijn dan simpele decoratie van het landschap. Ze blijken in staat te zijn om met elkaar te communiceren en hun omgeving waar te nemen. En ze blijken in staat hun omgeving zodanig te beïnvloeden dat hun overlevingskansen gewaarborgd worden. Daarin blijken ze succesvoller dan mensen.

Zo deden planten dat
In boomfossielen van 20.000 jaar oud vonden onderzoekers aanwijzingen voor het proces, waarmee bomen hun eigen overleven managede. Dat proces noemde men fotorespiratie.
De planten begonnen zuurstof op te nemen en koolstofdioxide uit te stoten. Het omgekeerde van fotosynthese, waarbij koolstof wordt vastgehouden voor de opbouw van cellen zuurstof wordt uitgestoten.  Volgens metingen van moleculen bleek dat fotosynthese wel nog plaatsvond, maar dat CO2 niet in het hout en de bodem wordt opgeslagen, Het werd direct weer aan de omringende lucht afgegeven.

Planten kunnen dus een rem zetten op ongewenste veranderingen in het milieu. In dit geval dus afkoeling.

Werkt dit ook voor ongewenste opwarming? Blijkbaar werkt die handrem bij opwarming minder goed, waarschijnlijk omdat de mens nu in dit proces de storende factor is. Maar hierover zullen ongetwijfeld vervolgonderzoeken komen.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).

Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

In je gemeente meer groen, of beter groen?

 

Bomenpaspoort bij een monumentale
beuk in Weert

In veel Nederlandse steden wordt best wel aandacht besteed aan de openbare groenvoorziening. Daarbij zijn vooral bomen heel belangrijk. Toch zien ecologen en klimaatdeskundigen dat die groenvoorziening niet altijd het gewenste effect heeft. Niet voor het milieu, niet voor biodiversiteit, niet voor welzijn en gezondheid van de inwoners. 
Wat schort er dan aan?

Voor een optimaal effect van bomen in steden is de 3+30+300 regel geïntroduceerd.
Dit betekent dat je vanuit je woning, werkplek (of school) toegang moet hebben tot groen:
- Vanuit je verblijfplek moet je minimaal 3 bomen kunnen zien, vooral het groen, dus de boomkroon.
- De leefomgeving moet voor zeker 30% bedekt zijn met groen in diverse lagen, van gras tot bomen.
- Vanaf je woon- of werkplek moet je binnen 300 meter een goed dekkende groenvoorziening kunnen bereiken. Denk aan een park of een laan met brede groenstrook, bijvoorbeeld een border met gras, kruiden, struiken en bomen.
De ecosysteemdiensten van bomen laat zich met speciale modellen uitrekenen. Dit wordt bijvoorbeeld weergegeven met het bomenpaspoort op de foto.

Zorg voor diversiteit in zowel horizontale als verticale richting

Die variatie is erg belangrijk. Niet alleen voor de biodiversiteit: diverse planten trekken ieder diverse soorten insecten aan, en die op hun beurt is weer aantrekkelijk voor vogels en (kleine) zoogdieren. En hoe leuk is het als je in het najaar een verscheidenheid aan paddenstoelen in je straat kunt vinden.
Daarnaast is die verscheidenheid van groen belangrijk voor het groen zelf. Juist door die diversiteit blijft het groen langer gezond. Ziekten en plagen krijgen minder kans. In een monocultuur kan een plaag in één keer een massa planten beschadigen of zelfs doden. In een biodiverse cultuur worden plagen vaak beperkt tot één of enkele exemplaren. Bovendien speelt de grote verscheidenheid aan insecten en m.n. vogels een belangrijke rol bij het bestrijden van plagen.

Ook wordt vaak voor een verkeerde boomsoort gekozen voor de plek waar die geplant wordt. Zo'n boom ontwikkelt zich slecht, wordt ten koste gaat van vitaliteit, zodat zo'n boom geen toekomst heeft. Maak nooit de fout om de groei van bomen te spiegelen aan die van mensen. Bomen groeien langzaam, maar kunnen dan ook heel oud worden. De meeste boomsoorten worden na 80 jaar volwassen.

Voor groenbeheerders is het belangrijk om aandacht te besteden aan de verticale en de horizontale diversiteit. Vaak wordt de bodem niet of te weinig bij de planning betrokken. Maar juist de bodemgesteldheid en wortelgroei hebben grote invloed op alles wat er boven de grond gebeurt. Wortels hebben ruimte nodig en zij sluiten aan op netwerken van wortels (van andere planten) en bodemschimmels. Die netwerken zijn enorm belangrijk voor een gezonde ontwikkeling boven de grond. 

Burgerinitiatief 
Als burger heb je zeker invloed op een gezonde en duurzame ontwikkeling van stedelijk groen. Ook als je gemeentebestuur op papier het juiste nastreeft kan het zijn dat er in jouw straat of jouw wijk het één en ander fout gaat met het openbaar groen. Handhaving is dan het sleutelwoord. Spreek je gemeente erop aan, dat ze doen wat ze beloven en erop toezien dat het ook volgens de richtlijnen uitgevoerd wordt.

Je bent als burger niet machteloos tegenover (lokale) overheden. Je kunt altijd als belanghebbende een zaak aanhangig maken bij het gemeentebestuur. Je kunt natuurlijk ook een burgerinitiatief starten en via dat platform langdurig een vinger aan de pols houden, voor wat betreft natuur en milieu. In Weert hebben we bijvoorbeeld de Stichting Groen Weert (SGW). We werken inmiddels samen met andere organisaties en ook is de samenwerking met de gemeente goed.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Meer lezen: Nature Today

Probiotica voor de plantenwereld

Foto: Pixabay

 Gebruik jij ook probiotica? Voor onze darmen zijn ze heel belangrijk. Dus moet je zorgen dat die bacteriën in je darmen op sterkte blijven en regelmatig gevoed worden door (fermenteerbare) voedingsvezels te eten.
Maar die bacteriën (en schimmels) zijn niet alleen belangrijk voor het mircobioom van dieren (en dus mensen). Ook planten danken hun gezondheid en voortbestaan aan deze microwereld, we noemen het fytobioom.

Onderzoekers van de universiteit van Lausanne laten ons kennismaken met de ondergrondse wisselwerking tussen wortels en de microwereld, aantrekkingskracht, strijd en verraad. Het is een dynamische wereld die de gezondheid van natuurgebieden en de landbouw bepalen. Het laat ook zien welke factoren deze dynamiek onder druk zetten, zoals overbemesting en stikstofverbindingen, chemische bestrijdingsmiddelen en het klimaat (langdurige droogte en/of wateroverlast). Een gezonde samenwerking tussen de wortels en het microbioom onder onze voeten is essentieel voor een gezonde flora. En voor de toekomst van de landbouw.

In deze wisselwerking spelen ook insecten een belangrijke rol. Zoals we allemaal weten is met name de biodiversiteit en de biomassa van de insectenwereld ernstig bedreigd. Dit alles verstoort het evenwicht in het fytobioom en daarmee de gezonde groei van planten.

Net als in onze darmen kunnen daardoor 'slechte bacteriën en schimmels" de overhand krijgen wat het organisme bevattelijk maakt voor ziekten. Er zijn heel wat parasiterende schimmels die klaar liggen om de macht over te nemen, zodra de plant verzwakt. Denk bij bomen bijvoorbeeld aan reuzenzwam en honingzwam. Bij gezond evenwicht krijgen deze schimmels geen kans, maar slaan toe zodra de plant enige vorm van zwakte toont. Met een gezond fytobioom kan een boom een periode van droogte best overleven. Een verstoord microleven is dan bedreigend en vaak ook meteen het doodvonnis.

Planten redden zich vaak door glutamine te lekken waarmee (goede) bacteriën en schimmels zich voeden. Daarmee mobiliseert de plant een leger dat bedreigingen in toom houdt. Maar soms, als het evenwicht verstoord is, pakt deze strategie verkeerd uit en ontwikkelen zich juist slechte microben, die het voortbestaan van de plant bedreigen. Door minder kunstmest en pesticiden te gebruiken kunnen boeren deze mismatch voorkomen. Hieruit blijkt dat de werkwijze van traditionele landbouw het eigen voortbestaan ondermijnt. Om de sector en de voedselzekerheid te waarborgen is het dus belangrijk om over te schakelen op meer biologische landbouwsystemen. 

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Hoe planten kennis aan nageslacht doorgeven

 

Graphic: Pixabay

In deze BLOG heb ik vaker een artikel gewijd aan eigenschappen van planten die een zekere intelligentie suggereren. De reden is, dat er steeds ontdekkingen worden gedaan die een antwoord geven op de vraag, hoe planten overleven. Bij gevaar kunnen ze niet vluchten of vechten. Hoe doen ze het dan?

Planten kunnen zich met fysieke eigenschappen, bijvoorbeeld stekels en doornen, en met biochemische wapens tegen vraat weren. Een andere bedreiging is teveel of juist te weinig water. De laatste tijd is vooral droogte voor veel planten een uitdaging. Wie zich niet aanpast zal niet overleven. Sommige planten migreren. Zo zien we nu al dat bijvoorbeeld beuken in zuidelijke regionen onder druk staan en zich minder goed voortplanten, terwijl ze zich in noordelijke richting juist uitbreiden.

Het meest flexibel zijn planten met de inzet van biochemische wapens, de plantenstoffen. Hierover communiceren de planten ook via feromonen en signalen via schimmelnetwerken. Maar dat is in het hier en nu. Planten zijn goed in staat om dit wapen aan te passen aan nieuwe bedreigingen en hierover met soortgenoten te communiceren. Maar moeten nakomelingen dan telkens het wiel opnieuw uitvinden? vroegen wetenschappers van de Universiteit Gent zich af.

De plantenstoffen worden alleen ingezet bij acute bedreiging, want de aanmaak en verspreiding hiervan kost een plant veel energie. Bij een acute bedreiging zal de plant de juiste stoffen in de juiste concentratie aanmaken om zich te weren tegen precies die insectenvraat. Communicatie heeft tot doel om soortgenoten te waarschuwen, die zich dan met aanmaak van plantenstoffen klaarmaken voor de strijd, en om de juiste hulptroepen te waarschuwen. Dit zijn dan met name roofinsecten die het op de plaaginsecten gemunt hebben.  Ook bij nog onbekende dreigingen slagen planten erin de juiste mix te vinden, op voorwaarde dat de plant vitaal genoeg is. Bij droogtestress, bijvoorbeeld, kan dat systeem haperen, zoals we gezien hebben bij miljoenen sparren die door de letterzetterkever verloren gingen.

De geslaagde strategie wordt in het geheugen van de plant vastgelegd, klaar voor de volgende aanval. Dit geheugen is feitelijk epi-genetische code die ook in de zaden terecht komt. Op deze manier wordt ook het nageslacht voorbereid. Ook in de plantenwereld leren de jongeren van de ouden.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

Hebben planten een bewustzijn?

 

Om die vraag te beantwoorden moet je de menselijke betekening van bewustzijn loslaten. Hebben honden een bewustzijn? Hebben paarden een bewustzijn? Aangezien wij mensen deze dieren vaak een zekere intelligentie toedichten vinden wij zulke vragen best relevant. Maar de fout die wij maken, wij als evenbeeld van de schepper, is dat wij ons als maat der dingen zien. Met welk recht?!

Terug naar de planten. Even voor de duidelijkheid: bomen zijn ook planten.
Al rond 2015 leerde de Duitse boswachter Peter Wohlleben ons wat hij in zijn revier ontdekte. Bomen communiceren met elkaar en met organismen in de bodem ( de mycorrhiza schimmels) over het delen van voeding en bedreigingen. Bomen registreren wat er in hun omgeving gebeurt. Het verschil met dieren is, dat planten gebonden zijn aan de plek waarin hun wortels groeien, terwijl dieren ook kunnen vluchten. Planten hebben daarvoor een eigen strategie ontwikkeld.

Dit inzicht heeft wetenschappers in verschillende landen uitgedaagd om te onderzoeken of planten ook een bewustzijn hebben. Niet in de menselijke betekenis, want daar is een centraal zenuwstelsel of brein voor nodig. Dat hebben planten dus niet. Toch blijken planten in staat om te leren, te onthouden en te communiceren. Zowel met soortgenoten als met andere organismen.
Dat begint al met zaden. Een zaadje landt ergens op een plek waar het zou moeten kiemen. Maar of dat gaat gebeuren hangt van veel factoren af. De plek moet voldoende vochtig zijn en de juiste zuurgraad hebben. De temperatuur moet kloppen. Meestal heeft de plant ook schimmels nodig om zich te kunnen ontwikkelen. Alles moet kloppen, anders ontkiemt het niet. Een zaadje moet dus al die factoren registreren.

Met soortgenoten. Bij bedreigingen gaan er signalen naar soortgenoten over de aard en ernst van de bedreiging. Soortgenoten reageren dan met de aanmaak van extra concentratie plantengif en bladeren worden taaier, zodat vraat onaantrekkelijk wordt. Soms zelfs dodelijk. Ook kunnen planten voeding met soortgenoten delen, als het even niet zo goed gaat. Peter Wohlleben beschrijft in een van zijn boeken, hoe hij ontdekte dat de stobbe van een gevelde beuk na 20 jaar nog door omstanders in leven wordt gehouden. Canadese wetenschappers hebben ontdekt hoe moederbomen hun zaailingen van voeding voorzien, zolang ze nog te weinig licht ontvangen voor optimale fotosynthese. Hierbij maken bomen gebruik van feromonen via de bladeren en het netwerk van bodemschimmels. Ook maken bomen direct contact met buren via wortelknopen. Er zijn zelfs studies die aantonen dat bomen daarvoor ook gebruikmaken van elektromechanische straling - laagfrequente radiosignalen.

Andere organismen. De feromonen die bomen afscheiden worden ook begrepen door (roof)insecten, die te hulp schieten zodra zich een plaag voordoet. Planten bedrijven ruilhandel met de mycorrhiza schimmels. De schimmels leveren dan water en mineraalzouten via de wortelpunten en krijgen in ruil daarvoor een deel van de suikers die middels fotosynthese ontstaan. De planten gebruiken de schimmelnetwerken ook om met soortgenoten te communiceren. Dit wordt dan ook het wood wide web genoemd.

Als je planten ziet als een levensvorm en niet als een decorstuk, en de mens als de maat der dingen los laat, zie je inderdaad dat planten een zekere vorm van intelligentie vertonen. Of er dan ook sprake is van een bewustzijn, is een vraag die nog niet eenduidig beantwoord is. Maar op de universiteit van Murcia wordt daar nu onderzoek naar gedaan. Filosoof/onderzoeker Paco Calvo ziet daar steeds meer bewijs voor. Maar...planten leven langzaam en misschien is dat een drempel als we bewustzijn en intelligentie van planten willen begrijpen.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Even reclame voor mezelf: https://www.bol.com/nl/nl/p/600-square-miles/9300000047573684/

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

Waarom sterven er medio juli zoveel hommels?

Hommels op passieflora

Eind juni, begin juli zien we heel veel hommels op straat liggen. Velen zijn al dood. Wat is er aan de hand?

Vooral onder lindebomen zie je vaak hommels op de grond liggen. Dat is heel verklaarbaar. Linde ruikt heerlijk en is bij hommels favoriet. Ze vliegen er massaal op af. Dat kan ertoe leiden dat er voor al die bezoekers te weinig nectar is en dan kunnen de vermoeide hommels niet meer verder, ze vallen uit zwakte op straat. Sommige sterven kort daarna. Ook op andere plekken liggen vaak dode of stervende hommels op straat door gebrek aan voedsel, of omdat de voedselbronnen te ver van elkaar af liggen om met een lege maag te overbruggen.

Hoe kun je helpen? 

Je kunt de dieren suikerwater aanbieden. Maar haal ze dan eerst weg bij de lindeboom. Want als ze weer bijkomen en de lindebloesem ruiken, zullen ze direct terug vliegen en dan los je natuurlijk niets op.
Neem ze mee en laat ze met wat suikerwater bijkomen. Zorg er ook voor dat er in de directe omgeving andere bloemen staan met voldoende nectar. Een vlinderstruik is ideaal, daar zijn hommels ook gek op. Ook al is de vlinderstruik een (woekerende) exoot, hij voldoet als voedselplant voor insecten zoals bijen/hommels uitstekend.

Het is sowieso verstandig om in tuinen en op balkons bloemrijke planten te zetten. Door de intensieve landbouw en verstening in de bewoonde gebieden is er voor insecten een te laag voedselaanbod om te overleven. Dat heeft al tot massasterfte geleid: Duitse onderzoekers hebben vastgesteld dat de massa aan vliegende insecten de laatste 10-15 jaar met liefst 96% is afgenomen. Kijk maar naar de voorruit van je auto na een lange (vakantie)rit, dan weet je genoeg. Dit heeft ook gevolgen voor het overleven van insecteneters, zoals vogels, maar ook de voedselproductie voor mensen en boerderijdieren.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Even reclame voor mezelf: https://www.bol.com/nl/nl/p/600-square-miles/9300000047573684/

en: Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

Serieus? Hebben planten ook oren?

 

Ook in deze BLOG is het onderwerp al eerder aan de orde geweest: planten blijken 'intelligenter' dan we altijd dachten. Ze reageren op de wisseling tussen licht en donker, ruiken de feromonen in de lucht, onderhandelen met schimmels, communiceren met elkaar en nu is ook nog ontdekt dat ze horen welke insecten in de buurt zijn.

Een groep wetenschappers van de Universiteit van Turijn ontdekte dat planten reageren op het geluid van insecten. Denk aan de snelle beweging van vleugels, dat wij mensen als zoemen waarnemen. Samen met onderzoekers uit Spanje en Australië werd dit verschijnsel nader onderzocht, in de hoop een methode te vinden om bestuivers beter te kunnen bestuderen. Dat zou een mooie aanvulling zijn op de kennis over geuren (feromonen) als communicatiemiddel tussen insecten en planten.

Om dit fenomeen te testen speelden ze bij leeuwenbekjes het geluid af van een bijensoort die op leeuwenbek gespecialiseerd is (namelijk van slakkenhuisbijen). Zij keken dan goed hoe de bloemen van de leeuwenbek veranderden. Telkens al het geluid werd afgespeeld, werd er meer nectar geproduceerd. Er werd tevens een verhoogde genexpressie geregistreerd, die de aanmaak van nectar regelt.

Zo nauw is in de natuur alles met alles verweven. In dit voorbeeld: als de slakkenhuisbijen verdwijnen zullen ook de leeuwenbekplanten uitsterven. Dit delicate evenwicht van de biodiversiteit moet goed beschermd worden anders kan de wereld zoals wij die kennen als een kaartenhuis in elkaar storten. Of zoals de beroemde fysicus Albert Einstein het ooit zei: Als de bijen uitsterven verdwijnt ook de menselijke beschaving.

Het uitgebreide verhaal vind je hier: https://scientias.nl/planten-kunnen-bijen-horen-aankomen-en-dan-proberen-ze-het-hen-naar-de-zin-te-maken/

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

https://www.bol.com/nl/nl/p/600-square-miles/9300000047573684/