Neem geen planten als souvenir mee naar huis

foto gemaakt inToscane

 Jazeker, ik heb me er zelf ook wel eens aan schuldig gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan een stekje van een vijg van de camping in Zuid-Frankrijk, een stekje van een (witte) oleander uit Toscane. Daarvan bracht ik ook zaad mariadistel mee.
Fout! zeggen Europese natuurorganisaties. Laat die stekjes en zaden waar ze thuis horen.

Waarom dan? Een paar zaden van een veel voorkomende plant maakt toch niet uit.

Jawel, zeggen de biologen. En daarom zijn ze dit jaar met een voorlichtingscampagne gestart met #PlantHealth4Life. Laat planten en zaden op je vakantiebestemming. Soms mag het so wie so niet en moet je deze souvenirs bij de douane achterlaten.

De reden voor dit 'negatief reisadvies' is, dat je met uitheemse planten plagen en ziekten mee naar huis kunt brengen. Door de klimaatverandering staan lokale ecosystemen onder druk en door intensief verkeer over de hele globe  versnelt de verspreiding van ziekten en plagen. Dus, alsjeblief! doe daar niet aan mee. Zo draag je bij aan een veilig ecosysteem en voedselbeschikbaarheid.

Maar een paar zaden of een stekje maken toch niets uit? Wel, daar valt wat over te zeggen. De planten kunnen zich buiten hun vertrouwde omgeving ontwikkelen tot woekeraars. Daarmee dreigen ze inheemse planten te verdringen. Daar hebben we inmiddels al meer dan genoeg van. Daarnaast kun je met stekjes en zaden eitjes en larven van plaaginsecten meebrengen. Als die niet door lokale rovers in toom worden gehouden vormen ze een bedreiging voor inheemse soorten. Dat is niet leuk als je tuin ervan te lijden heeft, maar erger is het als dit de voedselproductie verstoort.
Hetzelfde geldt voor schimmels, bacteriën en virussen.

Wil je een aandenken van je vakantie? Maak dan een mooie foto.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor nieuwe donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees e-books Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills carrière inspiratie voor je e-reader.

Ook bij bol.com

De eik als godenboom

Bloeiende Zomereik

 Bomen zijn de meest dominante planten op onze planeet. Ze worden groot, ze worden oud en bieden veel voor hun omgeving. In Europa neemt de eik een bijzondere plaats in. Bij Scandinavische, Midden- Europese en Zuid-Europese volksstammen kreeg de eik zelfs een goden status. Onder eiken werd vergaderd, goden vereerd en recht gesproken. En dat was niet voor niets. Omdat eiken bijzonder oud kunnen worden, groot en imposant uitzien en niet op de laatste plaats veel te bieden hadden voor een grote biodiversiteit zagen de prehistorische Europeanen de eik als iets bovennatuurlijks. Ze hebben een directe verbinding met de goden daarboven. Goden zoals Thor en Wodan. Maar ook Daghdha (Kelten), Zeus (Grieken) en Jupiter (Romeinen).

In het prehistorische Nederland vormde de eik een verbinding met de goden in het algemeen en Wodan in het bijzonder. Die rol voor de eik was terecht, in elk geval voor de Germanen die toen leefden. In hun ogen was de eik een boom die het eeuwige leven had. Niemand kon zich een voorstelling maken van een mogelijk einde van de eik,...over 1000 of 1500 jaar. De waarnemingshorizon strekte zich hooguit over drie generaties uit. Die boom stond er al toen ik geboren werd en hij staat er nog als ik naar de goden in de hemel vertrek. Misschien wel door tot in de top van die boom te klimmen. Dat beeld dwong respect af.

Eiken geven veel

Oude eiken die zulke memorabele leeftijden bereiken worden in 'ons' Europa steeds zeldzamer. Maar er zijn nog steeds oude knarren die tussen 1000 en 1500 jaar hun omgeving verrijken. En ze worden terecht beschermd en gerespecteerd door de lokale bevolking. Niet alleen het uiterlijk van de eik is indrukwekkend, ook wat hij geeft aan zijn directe omgeving: voedsel, schone lucht, onderdak, kraamkamer, veiligheid, koelte, verkleint wateroverlast en voorkomt aardverschuivingen.
Inlandse eiken geven onderdak aan meer dan 250 organismen en is daarmee koploper in dienstbaarheid aan het ecosysteem. Zelfs na hun dood zijn ze dienstbaar aan hun omgeving. Belangeloos, bomen eisen daar niets voor terug. Hooguit respect en de vrijheid om op die plek oud te mogen worden.

Zoals de natuur in het algemeen, geven ook oude imposante bomen mentale rust. Eiken en beuken doen dat extra goed. Ieder mens zou een mooie grote, oude boom in zijn directe woonomgeving moeten hebben. Het is een mentaal ankerpunt die zowel de plek als de mensen in zijn buurt een speciale identiteit verlenen. Voor sommige mensen heeft het iets spiritueels. Je wilt zo'n boom knuffelen. 
Hoe ouder de boom hoe groter het verdriet als hij er niet meer is. Zelfs als je niets met bomen hebt.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).|
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

https://www.bol.com/nl/nl/p/600-square-miles/9300000047573684/

In je gemeente meer groen, of beter groen?

 

Bomenpaspoort bij een monumentale
beuk in Weert

In veel Nederlandse steden wordt best wel aandacht besteed aan de openbare groenvoorziening. Daarbij zijn vooral bomen heel belangrijk. Toch zien ecologen en klimaatdeskundigen dat die groenvoorziening niet altijd het gewenste effect heeft. Niet voor het milieu, niet voor biodiversiteit, niet voor welzijn en gezondheid van de inwoners. 
Wat schort er dan aan?

Voor een optimaal effect van bomen in steden is de 3+30+300 regel geïntroduceerd.
Dit betekent dat je vanuit je woning, werkplek (of school) toegang moet hebben tot groen:
- Vanuit je verblijfplek moet je minimaal 3 bomen kunnen zien, vooral het groen, dus de boomkroon.
- De leefomgeving moet voor zeker 30% bedekt zijn met groen in diverse lagen, van gras tot bomen.
- Vanaf je woon- of werkplek moet je binnen 300 meter een goed dekkende groenvoorziening kunnen bereiken. Denk aan een park of een laan met brede groenstrook, bijvoorbeeld een border met gras, kruiden, struiken en bomen.
De ecosysteemdiensten van bomen laat zich met speciale modellen uitrekenen. Dit wordt bijvoorbeeld weergegeven met het bomenpaspoort op de foto.

Zorg voor diversiteit in zowel horizontale als verticale richting

Die variatie is erg belangrijk. Niet alleen voor de biodiversiteit: diverse planten trekken ieder diverse soorten insecten aan, en die op hun beurt is weer aantrekkelijk voor vogels en (kleine) zoogdieren. En hoe leuk is het als je in het najaar een verscheidenheid aan paddenstoelen in je straat kunt vinden.
Daarnaast is die verscheidenheid van groen belangrijk voor het groen zelf. Juist door die diversiteit blijft het groen langer gezond. Ziekten en plagen krijgen minder kans. In een monocultuur kan een plaag in één keer een massa planten beschadigen of zelfs doden. In een biodiverse cultuur worden plagen vaak beperkt tot één of enkele exemplaren. Bovendien speelt de grote verscheidenheid aan insecten en m.n. vogels een belangrijke rol bij het bestrijden van plagen.

Ook wordt vaak voor een verkeerde boomsoort gekozen voor de plek waar die geplant wordt. Zo'n boom ontwikkelt zich slecht, wordt ten koste gaat van vitaliteit, zodat zo'n boom geen toekomst heeft. Maak nooit de fout om de groei van bomen te spiegelen aan die van mensen. Bomen groeien langzaam, maar kunnen dan ook heel oud worden. De meeste boomsoorten worden na 80 jaar volwassen.

Voor groenbeheerders is het belangrijk om aandacht te besteden aan de verticale en de horizontale diversiteit. Vaak wordt de bodem niet of te weinig bij de planning betrokken. Maar juist de bodemgesteldheid en wortelgroei hebben grote invloed op alles wat er boven de grond gebeurt. Wortels hebben ruimte nodig en zij sluiten aan op netwerken van wortels (van andere planten) en bodemschimmels. Die netwerken zijn enorm belangrijk voor een gezonde ontwikkeling boven de grond. 

Burgerinitiatief 
Als burger heb je zeker invloed op een gezonde en duurzame ontwikkeling van stedelijk groen. Ook als je gemeentebestuur op papier het juiste nastreeft kan het zijn dat er in jouw straat of jouw wijk het één en ander fout gaat met het openbaar groen. Handhaving is dan het sleutelwoord. Spreek je gemeente erop aan, dat ze doen wat ze beloven en erop toezien dat het ook volgens de richtlijnen uitgevoerd wordt.

Je bent als burger niet machteloos tegenover (lokale) overheden. Je kunt altijd als belanghebbende een zaak aanhangig maken bij het gemeentebestuur. Je kunt natuurlijk ook een burgerinitiatief starten en via dat platform langdurig een vinger aan de pols houden, voor wat betreft natuur en milieu. In Weert hebben we bijvoorbeeld de Stichting Groen Weert (SGW). We werken inmiddels samen met andere organisaties en ook is de samenwerking met de gemeente goed.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Meer lezen: Nature Today

Wat zijn nu echt de oorzaken van teruggang van insecten?

Foto: Pixabay

 Wereldwijd zien we een significantie afname van het aantal insecten. Daarbij kijken onderzoekers vaak vooral naar de zogenaamde charismatische insecten, zoals bijen en vlinders. Maar dat is slechts een fractie van wat de insectenwereld inhoudt. En die wereld is ingestort: alleen in Europa is er een geschatte teruggang van 80%-90% van alle insectensoorten. Een groep wetenschappers van een Amerikaanse universiteit besloot om eens uit te zoeken hoe het precies zit en startte een metastudie.

Je kent het wel, je bent met de auto op weg naar je vakantieadres in zuidelijk Europa en die hele rit blijft je voorruit opvallend schoon. Mensen van mijn generatie kunnen zich herinneren dat je tijdens zo'n reis geregeld je voorruit moest schoonmaken. Er waren zelfs mensen die daarvan een verdienmodel maakten: stop je bij een verkeerslicht, dan wordt (ongevraagd) je voorruit schoongemaakt en wee als je niets betaalde. Maar die scenes zijn verleden tijd en dat lijkt comfortabel, maar is in werkelijkheid een bedreiging voor het welzijn van mensen en heel veel andere levende wezens op Aarde, ook wel biodiversiteit genoemd.

Er is alle reden om ons zorgen te maken

Qua oorzaak wordt vaak, overal ter wereld, naar de landbouw gewezen en dat is niet geheel onterecht. Maar de onderzoekers vonden meer oorzaken. Denk aan klimaatverandering, verkeer, luchtvervuiling, verstedelijking en bepaalde hobbies zoals bijenhouders.

Veel onderzoeken richten zich op vliegende insecten en het klopt dat juist hier als eerste de alarmbellen afgingen. In 2017 werd een teruggang van 75% gerapporteerd bij vliegende insecten. Onder de grond is de schade niet minder, maar ja, uit het oog uit het hart.  Een groot deel van die boven- en ondergrondse insecten dragen bij aan de voedselvoorziening. Langs directe weg als bestuivers en indirect als predatoren van plaaginsecten of opruimers van dood materiaal. Onder de grond hebben veel insecten een belangrijke rol in het vruchtbaar en gezond houden van de bodem.

Dat staat allemaal onder druk. Dat is een directe bedreiging van de voedselzekerheid op onze planeet.

En er zijn geen signalen dat hierin verbetering komt. Sterker, met meer dan 500 geïdentificeerde bedreigingen van de insectenwereld lijkt het probleem alleen maar groter te worden. Moeten we ons zorgen maken? Het milieu zal steeds meer vervuilen en de voedsel wordt schaarser en duurder. Dus JA, er is alle reden om ons zorgen te maken.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons. 

Het hele verhaal staat hier: https://scientias.nl/er-zijn-maar-liefst-500-oorzaken-voor-het-massaal-verdwijnen-van-insecten/ 

en hier: https://www.iflscience.com/bugpocalypse-why-insect-populations-tanked-by-75-percent-in-just-30-years-79017

en  Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

Soldatenvliegen winnen op alle fronten

Pixabay: Zwarte soldatenvlieg

 De zwarte soldatenvlieg is slechts een paar millimeter groot, maar hij biedt indrukwekkende mogelijkheden. En dan doelen we vooral op de larven van deze Hermetia Illucens. Dit beestje is een belangrijke bron van eiwitten en vetzuren en kan op termijn zelfs de rol van vleesvervanger op zich nemen. Nu is hij vooral een aantrekkelijke bron voor veevoer. 
De larven van de soldatenvlieg bevatten voor 60% aan eiwitten, terwijl dat bij rundvlees ongeveer 50% is. Bovendien komt bij de productie van rundvlees 250 keer zoveel CO2 vrij, dan bij insecteneiwit. Niet zo duurzaam, dus. Insecten zijn voor het eiwit in dier- en mensenvoeding dus veel duurzamer. Nog afgezien van het dierenleed dat vaak gepaard gaat met de reguliere veehouderij.

Duurzaam alternatief voor boeren en de natuur

Onderzoekers in Oregon hebben gegokt op de zwarte soldatenvlieg, ...en gewonnen.  Want nu blijkt de dit kleine insect nog meer in zijn mars te hebben. Daar hebben vooral de landbouwers profijt van. De larven zijn indrukwekkende afvalverwerkers. En dan gaat het vooral om afval en reststromen van de voedselproductieketen. Wat overblijft (frass genoemd) is een uitermate voedselrijke meststof. Anders dan bij de inzet van kunstmest, zorgt frass voor een verrijking van de bodemstructuur. Zodoende komt deze mest ook ten goede aan al die micro-organismen, die voor een gezonde, vruchtbare bodem zorgen. Een bodem die planten niet alleen productiever maakt, maar ook weerbaarder. Voor landbouwers betekent dit een hogere opbrengst tegen lagere kosten. Voor de natuur betekent dit, dat de deur wordt opengezet naar een grotere biodiversiteit.

Dat deze innovatie uit Amerika komt mag niet verbazen. Daar is kunstmest bijna onbetaalbaar geworden en snakken landbouwers naar een goedkoper en duurzamer alternatief. Met soldatenvlieg-farms kan aan die behoefte worden voldaan. Met afval de larven vetmesten, hun uitscheidingen als mest gebruiken en de beestjes zelf gebruiken voor de productie van veevoer en vleesvervangers voor mensen. Het kan zelfs een duurzame grondstof zijn voor huisdierenvoeding.
De zwarte soldatenvlieg overwint op meerdere fronten.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons. 

Lees ebooks Business Skills: https://www.bravenewbooks.nl/wvl-business-skills

https://www.bol.com/nl/nl/p/600-square-miles/9300000047573684/

Wadi's en bomen is een prima combi

Foto Pixabay, een beekdal is hetzelfde als
een wadi

 Jaren geleden besloot de gemeente om wadi's aan te leggen. Daarvoor zouden toen bomen geruimd moeten worden, want op het gemeentehuis was men ervan overtuigd dat wadi's alleen goed functioneren als er geen bomen langs groeien. Wij hebben ons als stichting toen sterk gemaakt voor het behoud van de bomen, want wij waren ervan overtuigd dat dit juist heel goed samengaat. In het Winternummer 2024 van Bomen Nieuws (Bomenstichting) wordt hier uitvoerig op ingegaan.

In het huidige klimaat wordt droogte afgewisseld met hevige regenbuien. Dit kan in korte tijd tot wateroverlast zorgen, zeker omdat het rioolstelsel niet geschikt is voor de afvoer van (veel) regenwater. Het is beter om dit ter plaatse tijdelijk op te vangen en langzaam naar het grondwater te laten infiltreren. Daarnaast kan het opgevangen water ook door verdamping verminderen. Bomen en andere planten in en naast de wadi kunnen daarbij een rol spelen. Zij verdampen veel water via de bladeren en zorgen zo ook voor verkoeling. Bomen langs wadi's is juist een heel goed idee!

Wadi is eigenlijk Arabisch voor 'dal', drooggevallen rivierbedding. Bij ons het echter een afkorting voor 'Water Afvoer Drainage Infiltratie'. Zo'n verdieping kan dus tijdelijk overtollig water opvangen. Doorgaans staan deze wadi's 93% van de tijd droog. Het water is veelal binnen enkelen uren na een regenbui weer gezakt. Beplanting in en naast een wadi zorgt ervoor dat de bodem een betere structuur krijgt om het water te verwerken. Daarnaast geeft het een fraaier beeld van de directe omgeving en gaat het hittestress tijdens een hittegolf tegen. Het groen geeft rust, verbindt mensen en draagt bij aan een rijkere biodiversiteit.

Er zijn dus veel redenen om wadi's te beplanten. Je moet wel de juiste soorten kiezen, die niet alleen goed tegen droogte kunnen, maar ook probleemloos tijdelijk in de nattigheid kunnen staan. Als het om bomen gaat zijn vooral de inheemse soorten heel geschikt. Wilgen, elzen en populieren zijn daarbij echte toppers die veel water lusten. Lage planten helpen het water te filteren, zodat het gezuiverd naar het grondwater kan zakken. Wel dienen wadi's goed onderhouden te worden om dichtslibben te voorkomen. Als bomen aan de noord/oost kant van de wadi staan zal het meeste herfstblad van de wadi wegwaaien.
Als je er de ruimte voor hebt is het ook een goed idee om een wadi in je tuin aan te leggen. ...of een vijver, want als je daarin kikkers en salamanders krijgt heb je minder last van lastpakken als slakken.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons. 

Lichtvervuiling maakt planten taaier

 We hebben in deze BLOG al eens eerder aandacht besteed aan de gevolgen van lichtvervuiling. Dit verstoort de circadiane ritmes van planten en dieren en dat is een wereldwijd probleem. Ook mensen lijden eronder, wat ikzelf ondervond toen ik recent mijn zoon in Noorwegen bezocht en daar nachten in absolute duisternis beleefde. Wel korte nachten, want het was nog zomer. Dat grote contrast in fel daglicht (de zon kan fel schijnen in Noorwegen) en de duistere nachten deed me merkbaar goed.
Maar er is meer aan de hand en dat ontdekten biologen in de Chinese hoofdstad Beijing.

Foto: Pixabay

Het was hun opgevallen dat de bladeren van bomen in de stad minder aangevreten waren dan buiten de stad. Dat vroeg om nader onderzoek. Zij kozen twee boomsoorten met zachte bladeren, die zowel binnen als buiten de stad veel voorkwamen. Het zachte groen is aantrekkelijk voor herbivoren, vooral insecten. Ook in China zien ze een significante afname van insecten.

Zij maten vervolgens de hoeveelheid kunstlicht per locatie. Verder verzamelden zij zo'n 5500 bladeren van de geselecteerde bomen en onderzochten die op insectenvraat. Zij verrichtten metingen ten aanzien van factoren die door kunstlicht beïnvloed kunnen worden. Dat zijn met name het bladformaat, de taaiheid, het watergehalte en de samenstelling van voedings- en afweerstoffen.

In een gezonde biotoop regelen planten zelf de optimale hoeveelheid groen

Grote bladeren duidt erop, dat de bomen meer energie steken in groei terwijl taaiheid en afweerstoffen duiden op defensieve aanwending van die energie. En als de bladeren meer dan gemiddeld water en voeding bevatten probeert de plant juist herbivoren aan te lokken. Net zoals snoeien voor planten goed is, zo gebeurt dat in de natuur ook door de vraat van planteneters en in een gezonde biotoop regelen planten dat zelf. Overigens kan harde wind voor planten hetzelfde betekenen.

Uit de analyse van de data blijkt dat planten die veel kunstlicht ontvangen, zich meer richten op verdediging dan op groei. Dat leidt tot taaiere bladeren en meer afweerstoffen. En dit zijn juist de middelen waarmee de planten een teveel aan vraat tegengaan. Dit klopt ook met de bevinding dat bij sterker kunstlicht de bladeren taaier zijn en meer afweerstoffen bevatten. Doordat er langer licht op de bladeren schijnt, gaan planten ook langer door met fotosynthese, die extra energie levert voor deze afweerreactie.

Verarming van de biodiversiteit

Een andere reden waarom er minder herbivoren zijn, is omdat veel licht de dieren gemakkelijker opgemerkt worden door roofdieren (hoewel dit voor vleermuizen geen invloed heeft). Zo zullen bijvoorbeeld vlinders minder eitjes afzetten op bladeren die teveel licht ontvangen. Ook de hogere concentratie afweerstoffen stoot ze af.

De conclusie is dan ook, dat kunstlicht een schadelijke invloed heeft op de biodiversiteit, met name in een stedelijke omgeving. Want als er minder herbivoren zijn, zijn er ook minder roofinsecten en vogels die hiervan leven. Deze kettingreactie in de voedselketen verklaart waarom er in steden veel minder vlinders, vogels en vleermuizen zijn. Daar tegenover zijn er wel meer plaaginsecten, zoals muggen en wespen. De omvang aan biomassa is onvoldoende om veel vogels en vleermuizen te voeden. 

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Heggenvlechten wordt weer populair

Pixabay:
Heggenlandschap in Frankrijk

 Ik geniet steeds als ik bijvoorbeeld kijk naar landschappen op het Engelse platteland, waar stapelmuurtjes en heggen de perscelen markeren. Ook in Frankrijk zie je ze nog. In Nederland vinden we dat alleen nog in het gebied dat bekend staat als de Maasheggen. Dat heggen (of hagen) bijna overal verdwenen zijn en plaats maakten voor prikkeldraad is bijzonder jammer. Ja, hagen en stapelmuurtjes onderhouden is arbeidsintensiever dan prikkeldraad, maar je mist wel de rijke biodiversiteit die het platteland levendig maakt. Sterker, de biodiversiteit in heggen (hagen) draagt aanzienlijk bij aan de effectiviteit van de landbouw. 

Uit een onderzoek van de het CBS (2023) blijkt dat bio-boeren gemiddeld meer verdienen dan de boeren die het bedrijf op traditionele manier runnen. Hoewel niet alle bio-boeren de prikkeldraad afrastering hebben afgebroken, spreekt dit verschil wel voor het nut van biologische bedrijfsvoering. En laat die (oude) heggen en stapelmuurtjes daar juist een bijdrage aan leveren. Ecosysteemdiensten zijn gratis.

Steeds meer landeigenaren raken overtuigd van de voordelen.

Om een heg te maken worden de takken van boompjes en struiken in elkaar gevlochten. Dat vereist inzicht en spierkracht. Lang geleden was dit een gewaardeerd beroep, ook waren veel boeren zelf in staat effectieve heggen aan te leggen. Zulke heggen, veelal met doornige takken, vormen voor de meeste (ongewenste) dieren een onneembare barrière. En ook het vee blijft mooi in de wei. Heggen leverden bovendien geriefhout, dat werd gebruikt om werktuigen te maken. In en langs de randen van heggen groeiden verder vruchten en kruiden voor eigen gebruik. En in de huidige tijd zouden zulke heggen ook luchtverontreiniging kunnen afvangen. Denk aan te hoge concentraties stikstofoxiden, CO2 en fijnstof. Ook dragen heggen bij aan het beter beheren van water op het platteland. Heggen of hagen vormen ook een toevluchtsoord en leefgebied van diverse diersoorten die helpen plagen in toom te houden. Allemaal bijzonder effectieve en duurzame ecosysteemdiensten.

Prikkeldraad zien we al sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog, maar het heggenvlechten leeft weer op. Steeds meer landeigenaren raken overtuigd van de voordelen. Dit gaat hand in hand met de groeiende belangstelling voor het vak van heggenvlechten. Voorlopig vooral bij enthousiaste vrijwilligers. Ze doen niet alleen goed werk op de weiden en landerijen in hun regio, zij kunnen hun vakkennis ook toetsen door deel te nemen aan de Nederlandse Kampioenschappen Maagheggenvlechten en te strijden om de titel van de Gouden Hiep.
Iedereen kan het leren. Dus als je ook zo gecharmeerd bent van heggen in het landschap, ga er dan voor.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Met meer groen steden klimaatbestendiger maken

Het klimaat verandert snel. Elk jaar noteren we weer record temperaturen in de zomer. In steden is dat een probleem, mede doordat er steeds meer mensen in steden willen wonen en het bebouwde oppervlak gestaag uitbreidt. Dat bevordert het hitte-eilandeffect. Hierdoor kampen stadsbewoners steeds vaker met hittestress en voor kwetsbare personen kan dat fatale gevolgen hebben. Om de hittestress te verminderen wordt op divers fronten aan oplossingen gewerkt. Maar de beste en tevens goedkoopste oplossing biedt moeder natuur: meer groen!

Foto: Pixabay

Meer groen in de steden is het speerpunt van een onderzoeksproject van de Technische Universiteit Delft. Daarmee wil men een gezond ecosysteem creëren dat goed is voor mensen en tegelijk voor biodiversiteit.

Men experimenteert ook met plantensoorten, want als je planten inzet tegen hittestress is het handig als die planten ook zelf bestand zijn tegen de gevolgen van hitte en droogte. In dat kader kijkt men ook wat er onder deze omstandigheden spontaan wil groeien. Als planten zich onder karige omstandigheden weten te ontwikkelen, mag je aannemen dat ze daar ook bestand tegen zijn.

Daarnaast kijken de wetenschappers hoe insecten zich onder die omstandigheden ontwikkelen. Er is tenslotte een nauwe wisselwerking tussen planten en insecten. Hetzelfde geldt voor het bodemleven, waaronder bodemschimmels die samenwerken met planten.

Naast beplanting van gebouwen (zie foto) zullen ook parken en (stads)bossen een plaats krijgen in de strijd tegen hittestress. Bomen, struiken, kruidachtige planten en mossen zullen het plaatje compleet maken. Vergeet ook niet de rol van planten in woon- en werkruimte. Ook daar kunnen planten voor een aangenamer klimaat zorgen. (Meer: https://bookboon.com/nl/de-groene-motor-ebook).

Het groen in steden (en woningen en kantoren) helpt niet alleen de opwarming te beheersen, maar dempt ook geluid en filtert luchtverontreiniging.

Als je het hele verhaal wilt lezen, dan vind je dat hier: 
https://innovationorigins.com/nl/groen-baant-de-weg-voor-klimaatadaptieve-steden/ 

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Waarom de oceanen meer aandacht verdienen

 Van het totale aardoppervlak wordt zo'n 71% door de oceanen in beslag genomen. Daarin bevindt zich 97% van alle water op Aarde. Die enorme watermassa heeft dan ook grote invloed op het klimaat en het leven op de droge delen. Slechts de resterende 3% is zoet water in gletsjers, meren en rivieren. En ook dat percentage dreigt minder te worden door klimaatverandering.

Foto: Pixabay

Voor de zuurstofproductie kijken we altijd naar de planten, vooral de bomen op de droge delen. Maar we vergeten dan, dat 50% van de zuurstof (zo'n 1,2 miljoen gigaton, ongeveer 21% van de lucht) uit de oceanen komt. Daar zorgen de (onder)waterplanten, algen en sommige bacteriën voor.

Natuurlijk moeten we zuinig zijn op de bossen, vooral de tropische bossen, want hun 50% bijdrage aan het zuurstofgehalte is zeker significant. Daarnaast zijn ze belangrijk voor de biodiversiteit en vormen een belangrijke bron voor voedsel en geneesmiddelen. We mogen dus ook best zuinig zijn op onze bossen.

We mogen ook best zuinig zijn op de oceanen en deze niet vervuilen met een overmaat en CO2, tonnen plastic afval en nog onbekende hoeveelheden PFAS.

Qua biodiversiteit kunnen we de oceanen ook niet uitvlakken. Hier leeft namelijk 94% van alle dieren op aarde. Om over de hoeveelheid planten nog maar te zwijgen. Toch is tot nu nog maar 5% van de oceaanbodem onderzocht en ik kaart gebracht.

De oceanen vormen voor een groot deel van de wereldbevolking een bron van voeding, met namen van proteïnen. En daarmee voor een groot deel van de bevolking ook een bron van inkomsten.
Omdat we onzorgvuldig met die grote waterwereld omspringen staat dat allemaal onder druk.

 Langzaam maar zeker maakt de mens het leven op Aarde onmogelijk. De Aarde is zo uniek, dat er tot nu toe geen vergelijkbare planeet gevonden is. We moeten daarom verantwoord met onze leefomgeving omgaan. Als de natuur mensen als een plaag gaat ervaren, en daar zijn we al heel dichtbij, zal ons overkomen wat met alle plagen gebeurt: de natuur zal zich van plagen ontdoen door extinctie. 

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Bescherm de vleermuizen, ze zijn heel nuttig

 De meeste vleermuizen zijn inmiddels uit hun overwinteringsplek gekomen en in hun favoriete jachtgebied aangekomen. Daar slapen ze overdag in holle bomen, in spouwmuren en op zolders van huizen. Zodra het donker wordt gaan ze op jacht. Omdat ze heel nuttig zijn, moeten we ze beschermen zodat ze ongehinderd hun gang kunnen gaan en op hun slaapplaatsen met rust gelaten worden. Vooral de dwergvleermuis verdient speciale aandacht. Het is een klein, kwetsbaar diertje dat vrijwel uitsluitend op muggen jaagt. Wie is daar tijdens de zomermaanden niet dankbaar voor?

Afbeelding: Pixabay

De gewone dwergvleermuis is in Nederland de meest voorkomende soort. Het is een beschermde diersoort. Hij is afhankelijk van een bepaalde samenhang in zijn leefomgeving. Bouwen, slopen, bomen kappen etc. zijn activiteiten die hij niet goed verdraagt. En als het met de dwergvleermuis niet goed gaat, hebben de mensen méér last van muggen. Vleermuizen verplaatsen zich liefst in de dekking van boomrijen en huizen. Daar zijn ze veilig voor de aanvallen van o.a. uilen. Ja, die kleine jagers staan zelf ook op het menu van andere jagers.

Lang geleden, toen edelen nog burchten en kastelen bouwden, zorgde de bouwheer er altijd voor dat in de directe omgeving ook een gebouw (b.v. een toren) stond waar vleermuizen (maar ook uilen) overdag een veilige slaapplaats hadden. In de nacht maakten deze dan jacht op muggen en ander ongedierte. Voor de kasteelbewoners een zorg minder.

Terug naar de dwergvleermuis. Dit nuttige diertje is een snelle, wendbare vlieger. Hij jaagt vooral op muggen, maar pakt ook andere in de nacht vliegende insecten. Omdat de dwergvleermuis de meest voorkomende soort is, is dit ook de belangrijkste opruimer van nachtelijke plaaggeesten. Ze besparen ons muggenbeten, maar houden ook plagen voor land- en tuinbouw in toom. Ook voor bossen zijn ze nuttig.

Bescherm onze vleermuizen, ze zijn zeer nuttig.

Dwergvleermuizen zijn van oorsprong rotsbewoners. Maar omdat ze zich door heel Europa verspreid hebben, nemen ze bij gebrek aan grotten en rotsspleten ook genoegen met onze zolders en spouwmuren. Wie deze dieren te gast heeft doet er goed aan ze vooral met rust te laten. Niet alleen omdat ze wettelijke bescherming genieten, maar ook omdat wij mensen baat hebben bij hun aanwezigheid. En in tegenstelling wat sommige mensen denken, vleermuizen doen ons geen kwaad en zullen beslist niet in onze haren vliegen. Hun echolocatie is uitstekend, het helpt ze obstakels te vermijden en prooien te vangen, zelfs als ze zo klein zijn als muggen.

Wat kun je doen om de kleine vleermuizen te beschermen? Bij gebrek aan rotsspleten verblijven ze overdag graag in spouwmuren of andere kleine ruimten onder het dak. Biedt ze die gelegenheid. Zeker als je spouw gevuld is met isolatiemateriaal. Een andere mogelijkheid is het ophangen van vleermuiskasten. Een kast voor de dwergvleermuis heeft een doorlaatopening van slechts 17 millimeter en in de kast kunnen tot wel 20 dieren de dag doorbrengen. Dwergvleermuizen leven graag in groepen, ze zullen elkaar dus altijd opzoeken en dicht tegen elkaar aan kruipen.

Wil je meer weten over de dwergvleermuis en hoe je die kunt beschermen? Ga dan naar de website van BIJ12 en zoek het kennisdocument gewone dwergvleermuis.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Is een bio-divers bos beter in de strijd tegen klimaatverandering?

Wie door Midden-Europa reist zal de vele vierkante kilometers aan sparrenbossen niet ontgaan. Je kunt je dan meteen de vraag stellen 'wat het probleem met klimaatverandering' is bij zoveel bomen. Maar die eentonige plantages hebben wel degelijk een nadeel. Ze zijn bijvoorbeeld gevoelig voor plagen, zoals de letterzetter ons de laatste jaren heeft gedemonstreerd. Maar die monoculturen hebben nog meer nadelen. 

Eenzame vogelkers in een monotoon sparrenbos

Metingen hebben aangetoond dat deze bomen met name door het onderhoud, oogst en afvoer meer CO₂ in de lucht brengen dan ze kunnen opnemen. Daarnaast zijn deze sparren optimaal aangepast aan groeien in een vochtige omgeving op grotere hoogte dan waar ze nu staan, namelijk boven de 1500 meter. Door klimaatverandering is die hoogtegrens veel lager geworden. Droge jaren zijn funest en tasten hun weerstand aan, waardoor de schorskever onverbiddelijk toeslaat. Door zulke rampen is de bosbouw niet rendabel en wordt met veel belastinggeld overeind gehouden.

Nu blijkt uit recent onderzoek dat monoculturen sowieso een groot nadeel hebben. Er staan veel bomen van dezelfde soort dicht bij elkaar. Door de onderlinge concurrentie is de verdeling van belangrijke bronnen in geding. Ook de strijd om het zonlicht in de kronen heeft nadelige gevolgen. Een door bosbouwers gewenste bijwerking is dat de stammen snel en recht omhoog groeien. Dit is niet persé goed voor de vitaliteit van de bomen en mogelijk ook nadelig voor de hout kwaliteit. De hevigste strijd wordt in de bodem geleverd, met name om de verdeling van (gebonden) stikstof.

Beter bio-divers

Bij onderhoud van bossen en (her)bebossing zouden de houtvesters beter hun kaarten moeten zetten op diversiteit. Uit onderzoek kwam naar voren dat in een divers bos minder concurrentie tussen soortgenoten is. De diverse soorten bomen en struiken hebben verschillende behoeften om optimaal te groeien en zitten elkaar minder in de weg. Dat geldt zowel in de kronen als in de bodem. Hoewel zeldzaam, zijn er ook gevallen waarbij verschillende boomsoorten groeifactoren aanmaken ten voordele van andere soorten. Een divers bos zorgt ook voor meer diversiteit aan bodemschimmels en bacteriën waardoor een bos als ecosysteem minder kwetsbaar is. Een bio-divers bos kan tot wel 70% meer CO₂ vastleggen.

Na de ramp met de letterzetter komt er nu langzaam een trend op gang om bossen meer divers in te richten. Er is nog weinig aandacht voor de rol van een diverse ondergroei, omdat bosbouwers daarin geen direct voordeel (lees opbrengst) in zien. Toch verdient de ondergroei aandacht wegens zijn rol in de biodiversiteit van het bos-ecosysteem. Het geheel zorgt ook voor een diversiteit aan dieren in het bos wat een bos robuster maakt, met name door een stabiele stikstofkringloop.

Luchtvervuiling

Uit data van TROPOMI (Nederlands instrument aan boord van de Copernicus satelliet) blijkt dat bomen ook minder presteren als wij allen aan het werk en onderweg zijn. De luchtvervuiling die dit met zich brengt hindert de fotosynthese waardoor bomen minder CO₂ kunnen opnemen. Maar ze gaan weer helemaal los zodra het weekend aanbreekt, want dan neemt de vervuiling door aerosolen af en krijgen de groene chlorofyl cellen meer zonlicht.

Ook in de bossen passen alle blokjes in elkaar. Als mens moeten we bossen redden door optimale omstandigheden te creëren en er vervolgens van af te blijven. Een robuust bos kan zich prima zelf redden.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Hoe een meertje in Denemarken inzicht gaf in 100 jaar biodiversiteit

 Britse en Duitse wetenschappers kozen een meer in Denemarken om het verlies aan biodiversiteit te onderzoeken. Wat ze ontdekten gaf reden tot zorg.
Het meer werd als een tijdmachine gebruikt, 100 jaar terug in de tijd. Over deze periode was de waterkwaliteit zorgvuldig gedocumenteerd. De bodem van het meer gaf een beeld van het verloop in biodiversiteit door laag voor laag, in secties van 1 jaar, het daarin achtergebleven DNA te analyseren. Middels AI werd er een verband gelegd tussen klimaatverandering, watervervuiling en de biodiversiteit.

Foto: Pixabay

De eerste 80 jaar vertoonde een verslechtering van de waterkwaliteit en achteruitgang in biodiversiteit. De laatste 20 jaar gaf een kleine verbetering te zien, omdat in de omgeving van het meer de landbouw verminderde. Daarmee verlaagde de druk door pesticiden en andere gifstoffen.
Daarmee is het meertje nog ver van een herstel naar de oorspronkelijk kwaliteit en biodiversiteit. Het verlies aan biodiversiteit zal waarschijnlijk nooit meer hersteld worden.

Dit onderzoek leverde een gedetailleerd inzicht in de gevolgen van klimaatverandering, landbouwgif en andere verontreinigingen.
Het doel was om informatie te verkrijgen die helpt de biodiversiteit te beschermen. Door voortdurende afname van de biodiversiteit komt ook het voortbestaan van de mens in gevaar. Het experiment heeft ook aangetoond welke rol AI kan spelen bij het analyseren van zulke tijdmachines.
Het onderzoek toont aan dat verlies aan biodiversiteit onomkeerbaar is. De natuur vindt zijn evenwicht, maar dat is fundamenteel anders dan het geweest is. Sommige planten en dieren zullen niet meer terugkeren in de veranderde biotoop.

Toekomst

Door meren als tijdmachine te gebruiken beschikken de wetenschappers over een betrouwbaar instrument om ook een blik op te toekomst te werpen. Met de data kunnen ze modellen ontwikkelen die voorspellen hoe het er over enige tijd uit zal zien, als we op dezelfde voet verder gaan. De onderzoekers hebben plannen om hetzelfde onderzoek in andere meren, o.a. in Engeland te herhalen. Ze hopen daarmee een bijdrage te leveren aan beter beleid ten aanzien van natuur, milieu en klimaat.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Waarom zijn bevers beter dan waterschappen?

 Recent hebben Amerikaanse wetenschappers, met hulp van NASA vastgesteld dat bevers met hun waterwerken heel goede oplossingen leveren die helpen de klimaatverandering te beheersen. Dat effect is zo groot (in de VS) dat het resultaat op satellietbeelden goed te zien is. Dit gaf ARK Rewildering Nederland aanleiding tot de conclusie dat "bevers waardevolle waterschappers zijn". 

Foto Pixabay

Om klimaatverandering tegen te gaan is het belangrijk om natuurbranden tegen te gaan en overtollig CO₂ langdurig op te slaan. Verder is watermanagement belangrijk om neerslag te bufferen en te zorgen dat het grondwater op niveau blijft. Natuurlijk praten we in de VS over een veel grotere schaal dan in Nederland, maar wat de bevers hieraan kunnen bijdragen is in grote lijnen hetzelfde.

Ook in Nederland werkt het prima als bevers aan het werk zijn. Bevers knagen langs de oevers wel bomen weg, maar zorgen ervoor dat veel andere bomen beter van water voorzien worden. Het doel van beverdammen is ook om een waterbuffer aan te leggen, zodat de burgtingang veilig onder water ligt. En dat onder alle omstandigheden en alle jaargetijden. Zo ontstaan moerasbossen en natte dalen die grote hoeveelheden water vasthouden. Watervlakten en verdamping via plantengroen zorgen voor verkoeling. Bevers zijn op dat gebied behoorlijk pienter. Zij vervullen een sleutelrol in de natuur.

Laat het aan de natuur over

En ja, om deze redenen werd de bever in ons lang geherintroduceerd. Maar nu komt het ons niet zo goed uit waar zij deze waterbuffers creeëren. En ze vellen bomen op plaatsen die wij graag hadden behouden. Begrijpelijk als je als mensen niet verder kijkt dan een generatie in een mensenleven. Of tot de volgende verkiezingen. Maar dat is niet de tijdschaal waarop de natuur werkt.

En dus is in menig Provinciehuis de conclusie, dat er teveel bevers zijn. Vangen en verplaatsen dan? Waarheen? Overal in Europa kampen ze met hetzelfde probleem. Alsjeblief niet nog meer bevers! Afschieten dan? Tja,..beschermde diersoort. Maar er is wel een escape, voor 'probleemdieren' mag de overheid (bij ons de provincie) een afschotvergunning verlenen. Dom beleid, zoals nu ook uit dat Amerikaanse onderzoek blijkt.  En waar ARK rewildering ook achter staat.

Als we de natuur de ruimte, en de tijd, geven komt het klimaat vanzelf weer in balans. Als mensen zich ermee bemoeien blijft het aanmodderen in een negatieve spiraal. 

En nog iets. Als er echt een overschot aan bevers zou zijn, kunnen wolven daar wel iets aan doen. Die lusten wel een bevertje en zijn er ook nog eens goed in om ze te vangen. Laat het aan de natuur over, die heeft al miljoenen jaren ervaring. Daar kan zelfs de slimste mens niet tegenop.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Koolstofvrij in 2030 dankzij NBS

 In juli 2023 verscheen in Nature een onderzoeksverslag over de toepassing van Nature Based Solutions (NBS) in steden om effectief en op korte termijn koolstof- neutraal te worden. Door het toepassen van groen in steden kan de koolstofuitstoot gemiddeld met 17,4% worden verminderd. In sommige steden kan dat zelfs voor 2030 leiden tot koolstofneutraliteit. NBS heeft veel potentie om het leefklimaat in steden sterk te verbeteren en een substantiële bijdragen te leveren aan het beheersen van de klimaatverandering. Het onderzoek werd gedaan in 54 steden, wereldwijd.

Foto: Pixabay. 

Dat betekent niet dat we NBS invoeren en dan achterover kunnen leunen. De koolstofemissies door gebruik van fossiele brandstoffen moet evengoed drastisch verminderen.

Door NBS toe te passen in steden maak je daar het leven aangenamer en kan de impact op klimaatverandering wereldwijd tot 17,4% verlagen.

Nature Based Solutions is geen "one size fits all" verhaal. Het gaat om maatwerk door een mix van 5 categorieën toe te passen. Bovendien moet er rekening worden gehouden met stedenbouwkundige, ecologische en sociaaleconomische factoren.

Vier toepassingsgebieden vormen de speerpunten van NBS: Laanbeplanting, groen op of aan gebouwen, stadsparken en stadslandbouw. 

Het gebruik van fossiele brandstoffen moet evengoed drastisch verminderen.

Stadparken hebben een verkoelend effect dat vaak tot 200 meter in de omtrek reikt. Tijdens warme zomerdagen kan de temperatuur rondom bomen wel 4-7 ^oC lager zijn. Daarnaast zorgen stadsparken ervoor dat meer mensen recreëren zonder gebruik van extra energie.
Groen op of aan gebouwen zorgt voor afvang van koolstof en fijnstof direct bij de bron (woningen en bedrijven). Het zorgt verder voor energiebesparing, het beheersen van het binnenklimaat en beschermt de gebouwen waardoor deze langer meegaan.
Laanbeplanting zorgt voor meer veiligheid op de wegen, koeler wegdek en afvang van koolstof, stikstof en fijnstof bij de bron. Deze factoren verminderen tevens het hitte-eilandeffect. 
Ook stadslandbouw zorgt voor vastleggen van koolstof en stikstof bij de bron. Het levert bovendien verse voedingsmiddelen op, die niet van elders aangevoerd moeten worden. In veel steden is stadslandbouw al economisch levensvatbaar gebleken.

NBS zorgt daarnaast voor andere positieve effecten in de steden: Het stimuleert de gemeenschapszin. Zorgt voor meer welzijn en sociale veiligheid. Ook de biodiversiteit profiteert van NBS. Kortom, een gezonder leefklimaat, meer welvaart en meer welzijn.

Plant meer (vooral inheemse) bomen in en rondom steden!

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Kunnen bos en bodem CO2 terugdringen?

Europa en de Verenigde Naties doen er alles aan om ons leefklimaat te behoeden voor verdere verslechtering. Zo wil de EU tegen 2030 50% minder uitstoot van CO₂. En moet tegen 2030 ook minstens 30% van het EU grondgebied beschermde natuur zijn om de biodiversiteit te beschermen. Tegen 2050 moet dan de uitstoot door menselijke activiteit tot 0 gereduceerd zijn. Om dat laatste een steuntje in de rug te geven heeft de EU nu besloten om CO₂ uitstoot te belasten, zodat de burger ervoor betaalt via de gasrekening en de benzinepomp.

Om koolstof rond 2050 uit atmosfeer te verwijderen gokken de VN op de bijdrage, die de bossen en de bodem (van bossen, moerassen en grasland) aan de koolstofreductie kunnen leveren.

De gedachten achter het inzetten op bos en bodem wordt ingegeven door het besef dat er één sector is, die niet aan de verwachtingen kan voldoen: de landbouw. Bos en bodem kunnen (op papier) tot 10 ton CO₂ per hectare opslaan. Jawel, in theorie zou dat kunnen. Maar er wordt dan geen rekening gehouden met zaken als:

• Stormschade
• Ziekten
• Ontbossing voor houtproducten of landbouwarealen
• Droogte

Die capaciteit van 10 ton is dan ook veel te optimistisch. Bovendien hebben de bij de VN aangesloten landen plannen ingediend die de koolstofvermindering niet kwantificeren. Lekker makkelijk! En daar komt nog eens bij dat de gebruikte rekenmodellen onnauwkeurig zijn. Wetenschappers pleiten dan ook voor strengere maatregelen, dwang en betere rekenmodellen.

Moeder Aarde bestrijdt de meest dominante soorten als een plaag.

Het  verlagen van de CO₂ uitstoot is voor alle landen op Aarde van levensbelang. Volgens veel wetenschappers zouden we nu al midden in een grote golf van uitsterven (massa extinctie) zitten. Om de menselijke samenleving in stand te houden is het essentieel om ook de biodiversiteit te beschermen. Maar de mens lijkt er vooralsnog alles aan te doen om de biodiversiteit verder onder druk te zetten. Door te weinig te doen tegen klimaatverandering en door teveel beslag te leggen op de natuur. Het besluit om 30% van ons grondgebied (op land en op zee) tot beschermde natuur  te maken is dan ook hard nodig.

In de geschiedenis van de Aarde hebben natuurrampen herhaaldelijk tot verhoogde CO₂ in de atmosfeer geleid, waarna er massaal soorten zijn uitgestorven. De dominante soorten waren toen het meest kwetsbaar. Zo ontdoet moeder natuur zich nu eenmaal van plagen. En op dit moment is de mens op Aarde de meest dominante soort.  En veroorzaken zelf een te hoog koolstofgehalte in de atmosfeer. Wij staan nu dus bovenaan de extinctie lijst.
Het lijkt erop dat we al midden in een (de zesde) extinctiegolf zitten. Onderzoekers laten zien dat de ene soort de andere meeneemt in zijn ondergang. 

Links om of rechts om zullen we moeten zorgen voor een vermindering van de koolstofuitstoot door menselijke activiteit. 0% zullen we nooit halen, maar we moeten ernaar streven daar dicht bij in de buurt te komen. Door de natuur de ruimte te geven, door emissies bij de bron aan te pakken en door technologische oplossingen moet dat lukken. Liefst nog ruim voor 2050, zodat ik het nog kan meemaken. Lukt dat niet, dan is de kans groot dat moeder Aarde zelf begint met een opruimactie tegen homo sapiens. En dat wil ik dan liever niet meemaken.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Welk nut heeft biodiversiteit?

 We kennen biodiversiteit ook als "de natuur". Het omvat alle levende organismen op Aarde. Verder dan onze planeet kunnen we vooralsnog niet kijken. En op deze kleine blauwe stip in het universum hebben wetenschappers inmiddels zo'n 2 miljoen soorten (en ondersoorten) onderzocht en beschreven. Dat is minder dan een kwart van alle leven dat er waarschijnlijk met ons mensen de aardbol deelt, bacteriën niet meegerekend. En al dat leven werkt met elkaar samen om het leven op Aarde mogelijk te maken. 

Verontrustend is dat we al decennia constateren dat de biodiversiteit op Aarde achteruit gaat, hard achteruit gaat. Kijk maar eens naar de onderstaande graphic van het Wereld Natuurfonds.

 Ecosysteemdiensten

Al die ruim 8 miljoen soorten werken samen en dragen bij aan het leefbaar houden van de Aarde. En de natuur regelt zelf wanneer het moet ingrijpen als er een soort gaat domineren en een plaag wordt. Althans, zo zou het moeten zijn. Door toedoen van de mens zijn er soorten verdwenen en zijn andere gaan domineren, inclusief de soort Mens.

Voor de mensen is een gezond ecosysteem erg belangrijk. Op die manier draagt de natuur bij aan een evenwichtige manier van voedselproductie, kustbescherming, klimaatregulatie en zelfs het produceren van medicijnen. Wij zijn als mensen geneigd om overal een prijskaartje aan te hangen. We drukken alles om ons heen graag uit in waarden, bij voorkeur in geld. Welnu, ook ecosysteemdiensten kunnen beprijsd worden. Denk bijvoorbeeld aan koraalriffen: € 350.000 per hectare, per jaar. Een groep wetenschappers heeft recent uitgerekend wat de wereldwijde ecosysteemdiensten waard zijn: liefst 145 biljoen Euro per jaar. Gratis! En dat dus berekend voor de ons bekende soorten, wat minder dan een kwart van het totaal is.

Kunnen we dat geld niet beter benutten om de Aarde leefbaar te houden?

Bomen hebben andere ecosysteemdiensten dan micro-organismen en bodemschimmels. Maar beide zijn wel van elkaar afhankelijk. Het bodemleven zorgt ook voor gezonde bodems voor de productie van voedselgewassen. In een gezonde bodem hoeven boeren minder te investeren door kunstmest en gewasbeschermingschemicaliën toe te voegen. Betere opbrengsten, gezondere gewassen, minder kosten. En dat allemaal gratis geleverd door moeder natuur. Je moet als boer wel die stap willen maken.

Achteruitgang 

Als één soort verdwijnt zullen er andere volgen. De ene soort is namelijk afhankelijk van ander(e). Zo ontstaat een domino-effect, dat steeds sneller gaat. Dat zien we nu dus gebeuren. Oorzaken zijn de toenemende mensenmassa, de klimaatverandering, introductie van invasieve soorten, ontbossing verontreiniging van zeeën en oceanen en overbevissing. Niet toevallig dat de meeste problemen door de mensen veroorzaakt worden. Wij staan niet boven de natuur, we zijn een onderdeel van de biodiversiteit en net als alle andere soorten is ons voortbestaan afhankelijk van andere soorten. Soorten die in rap tempo verdwijnen. En daarmee is ook het voortbestaan van de mens in gedrang.

Wij mensen zijn gewend om veel voorkomende problemen met technologie op te lossen. De ironie wil, dat onze wetenschappers al druk zijn met het verkennen van het universum waar we naartoe kunnen verhuizen om als soort verder te leven. Dat kost gigantisch veel geld zonder dat we garanties hebben, dat er überhaupt een geschikte planeet binnen bereik bestaat.
Kunnen we dat geld niet beter benutten om onze Aardbol leefbaar te houden?

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Waarom je ecosysteemdiensten niet alleen in geld uitdrukt

 Wat bepaalt de waarde van de natuur, en meer speciaal de bomen, om ons heen? Beleidsmakers houden traditioneel alleen rekening met economische waarden. Maar er zijn meer factoren die de natuur, de bomen een bepaalde waarde toekennen. Naast economische waarden zijn er ook culturele, historische en natuurlijke waarden. En ook mentale waarden, die mensen een identiteit bieden of rust in hun hoofd. En vergeet niet de waarden met betrekking tot biodiversiteit. OK, die zijn dan voor een deel ook in geld uit te drukken...voor een deel! Ook natuurlijke en esthetische waarden.

Persoonlijk ben ik een aanhanger van ecosysteemdiensten op basis van economische waarden. Vooral omdat ik merkte dat dit bij onderhandelingen met (lokale) beleidsmakers nuttig was. Dat een boom vooral mooi was, kon op het gemeentehuis geen genade vinden als de boom op een kaplijst stond. Maar wat hij aan geld op de gemeentelijke begroting kon uitsparen door zijn ecosysteemdiensten, maakte (soms) wel indruk.
Hierboven een fragment uit het door mijzelf ontwikkelde rekenmodel, op basis van de algoritmen van i-Tree en TEEB-stad (RIVM).

Niet alleen economische waarden zijn van belang

Toch pleiten onderzoekers van het IPBES (Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services) voor een bredere aanpak. Ecosysteemdiensten van de natuur (en bomen) zijn er namelijk niet alleen ten gunste van de mens. En ook voor mensen zijn niet alleen economische waarden belangrijk.

Ook de esthetische rol van de natuur in het landschap speelt een voorname rol. Net als biodiversiteit, want een afname van de biodiversiteit maakt ook de mensen kwetsbaar en voorspelt een wankele toekomst. Als je alleen naar de economische waarden kijkt, kan het zomaar gebeuren dat agrarische en industriële belangen zwaarder wegen. Door daaraan toe te geven, zet je het leven van dieren (en mensen, of een menswaardig bestaan) en planten op het spel. Dat alles ten gunste van een paar aandeelhouders.

De trouwe lezers van deze BLOG snappen wel, dat ik iets met bomen heb. In dit artikel pleit ik echter voor een bredere kijk op de natuur. Want ook bomen gedijen bij een rijke biodiversiteit. Voor bomen is het belangrijk dat er soortgenoten in de buurt leven, dat er voldoende mycorrhiza en bodemdiertjes in de grond leven. Dat de bodem- en luchtkwaliteit in balans is. Dat er voldoende insecten rondvliegen en -kruipen die voor bestuiving zorgen, maar ook plagen te lijf gaan. Dat er voldoende ondergroei is, die de bodem helpt vochtig te houden en de aanwezigheid van al die nuttige insecten en bodemschimmels te bevorderen. Alles hangt met alles samen in de natuur. Dat vergeten mensen (beleidsmakers zijn ook maar mensen) vaak.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

Gif in poep van grazers doodt niet alleen parasieten

 Volgens onderzoekers zitten koeienvlaaien en paardenkeutels vol gifstoffen tegen parasieten en dat is een gevaar voor de biodiversiteit. Poep van koeien, paarden en schapen werd onderzocht. De antiparasitaire middelen doden ook insecten en langs die weg ook vogels en (kleine) zoogdieren. Ook kennen dierenartsen het verschijnsel dat honden na het eten van bijvoorbeeld paardenkeutels vergiftigingsverschijnselen vertonen. Dit is een groot probleem waar zowel de vakwereld als de consument weinig of geen aandacht voor heeft. 

Foto: Pixabay

De uitwerpselen van plantenetende zoogdieren bevatten voor veel kleinere dieren, zoals insecten, nog veel nuttige bouwstoffen. Poep is dan ook voor veel dieren een feestmaal. Vaak worden er ook eieren in gelegd, zodat de larven in een voedzame omgeving ter wereld komen. En die larven zijn tevens een delicatesse voor bijvoorbeeld vogels en muizen. Ook talrijke schimmels (paddenstoelen) leven op de uitwerpselen. Uiteindelijk wordt alles netjes opgeruimd. Helaas betekent dit tegenwoordig vaak ook het einde voor dieren, het feestmaal zit vol gif tegen insecten.

Het gevolg is dat in weilanden en de directe omgeving vrijwel geen insecten meer te bekennen zijn. Bij onderzoek in Limburgse landbouwgebieden werden in monsters twee soorten zenuwgif aangetroffen. Op een ander perceel vonden de onderzoekers in een koeienvlaai hoge concentraties van een veel gebruikt ontwormingsmiddel. Dat is funest voor insecten, zoals kevers. Er is maar heel weinig van die middelen nodig om ze te doden. En het stapelt zich op. Zenuwgif in de natuur kan op termijn ook schadelijk zijn voor mensen.

Krachtvoer

Kevers spelen in de natuur een belangrijke rol. Ze ruimen de mest op en zorgen voor een vruchtbare grond. Daarnaast zijn ze ook nog eens een smakelijke hap voor diverse vogels en kleine zoogdieren.

De bestrijdingsmiddelen komen waarschijnlijk niet zo vaak in de dieren doordat de boer ze aan zijn vee geeft. Waarschijnlijker is dat ze via het bijvoeren met krachtvoer in de dieren terecht komen. Vooral in de wintermaanden als vaak geïmporteerd voer zoals soja in het menu van het vee domineert. In de productielanden, met name in Zuid-Amerika, wordt de gifspuit royaal gehanteerd.
Tja, het zijn de regeltjes, hè. Ook biologische boeren mogen voer uit gangbare teelt gebruiken en introduceren langs die weg ongewenste middelen bij hun dieren en op hun land.

Voer van eigen land

Via de mest komen die giftige stoffen niet alleen in de bodem, maar ook in grondwater en in wilde dieren terecht. Vaak blijven deze toestanden onder de radar, want onderzoek is kostbaar. Een poepmonster onderzoeken kost al gauw € 800. En gezondere alternatieven zijn een stuk duurder dan deze 'paardenmiddelen'. Wetenschappers pleiten niet voor niets dat boeren vooral voer moeten gebruiken dat van eigen land komt. Aan geïmporteerd veevoer kleven veel bezwaren. Maar ja, het is lekker goedkoop. Ja ja, waarom is het zo goedkoop...?

Overigens is niet alleen de veeteelt debet aan de bedreiging van de biodiversiteit. Ook in de akkerbouw wordt veel gebruik gemaakt van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Vaak is dat spul slecht voor de biodiversiteit. Hoewel de middelen tegen schimmels momenteel minder worden ingezet, is het gebruik van insecticiden juist toegenomen, volgens recente gegevens van het CBS.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.