dinsdag 28 mei 2024

Waarom de oceanen meer aandacht verdienen

 Van het totale aardoppervlak wordt zo'n 71% door de oceanen in beslag genomen. Daarin bevindt zich 97% van alle water op Aarde. Die enorme watermassa heeft dan ook grote invloed op het klimaat en het leven op de droge delen. Slechts de resterende 3% is zoet water in gletsjers, meren en rivieren. En ook dat percentage dreigt minder te worden door klimaatverandering.

Foto: Pixabay
Voor de zuurstofproductie kijken we altijd naar de planten, vooral de bomen op de droge delen. Maar we vergeten dan, dat 50% van de zuurstof (zo'n 1,2 miljoen gigaton, ongeveer 21% van de lucht) uit de oceanen komt. Daar zorgen de (onder)waterplanten, algen en sommige bacteriën voor.

Natuurlijk moeten we zuinig zijn op de bossen, vooral de tropische bossen, want hun 50% bijdrage aan het zuurstofgehalte is zeker significant. Daarnaast zijn ze belangrijk voor de biodiversiteit en vormen een belangrijke bron voor voedsel en geneesmiddelen. We mogen dus ook best zuinig zijn op onze bossen.

We mogen ook best zuinig zijn op de oceanen en deze niet vervuilen met een overmaat en CO2 en tonnen plastic afval.

Qua biodiversiteit kunnen we de oceanen ook niet uitvlakken. Hier leeft namelijk 94% van alle dieren op aarde. Om over de hoeveelheid planten nog maar te zwijgen. Toch is tot nu nog maar 5% van de oceaanbodem onderzocht en ik kaart gebracht.

De oceanen vormen voor een groot deel van de wereldbevolking een bron van voeding, met namen van proteïnen. En daarmee voor een groot deel van de bevolking ook een bron van inkomsten.
Omdat we onzorgvuldig met die grote waterwereld omspringen staat dat allemaal onder druk.

 Langzaam maar zeker maakt de mens het leven op Aarde onmogelijk. De Aarde is zo uniek, dat er tot nu toe geen vergelijkbare planeet gevonden is. We moeten daarom verantwoord met onze leefomgeving omgaan. Als de natuur mensen als een plaag gaat ervaren, en daar zijn we al heel dichtbij, zal ons overkomen wat met alle plagen gebeurt: de natuur zal zich van plagen ontdoen door extinctie. 

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

woensdag 17 april 2024

Bescherm de vleermuizen, ze zijn heel nuttig

 De meeste vleermuizen zijn inmiddels uit hun overwinteringsplek gekomen en in hun favoriete jachtgebied aangekomen. Daar slapen ze overdag in holle bomen, in spouwmuren en op zolders van huizen. Zodra het donker wordt gaan ze op jacht. Omdat ze heel nuttig zijn, moeten we ze beschermen zodat ze ongehinderd hun gang kunnen gaan en op hun slaapplaatsen met rust gelaten worden. Vooral de dwergvleermuis verdient speciale aandacht. Het is een klein, kwetsbaar diertje dat vrijwel uitsluitend op muggen jaagt. Wie is daar tijdens de zomermaanden niet dankbaar voor?

Afbeelding: Pixabay
De gewone dwergvleermuis is in Nederland de meest voorkomende soort. Het is een beschermde diersoort. Hij is afhankelijk van een bepaalde samenhang in zijn leefomgeving. Bouwen, slopen, bomen kappen etc. zijn activiteiten die hij niet goed verdraagt. En als het met de dwergvleermuis niet goed gaat, hebben de mensen méér last van muggen. Vleermuizen verplaatsen zich liefst in de dekking van boomrijen en huizen. Daar zijn ze veilig voor de aanvallen van o.a. uilen. Ja, die kleine jagers staan zelf ook op het menu van andere jagers.

Lang geleden, toen edelen nog burchten en kastelen bouwden, zorgde de bouwheer er altijd voor dat in de directe omgeving ook een gebouw (b.v. een toren) stond waar vleermuizen (maar ook uilen) overdag een veilige slaapplaats hadden. In de nacht maakten deze dan jacht op muggen en ander ongedierte. Voor de kasteelbewoners een zorg minder.

Terug naar de dwergvleermuis. Dit nuttige diertje is een snelle, wendbare vlieger. Hij jaagt vooral op muggen, maar pakt ook andere in de nacht vliegende insecten. Omdat de dwergvleermuis de meest voorkomende soort is, is dit ook de belangrijkste opruimer van nachtelijke plaaggeesten. Ze besparen ons muggenbeten, maar houden ook plagen voor land- en tuinbouw in toom. Ook voor bossen zijn ze nuttig.

Bescherm onze vleermuizen, ze zijn zeer nuttig.

Dwergvleermuizen zijn van oorsprong rotsbewoners. Maar omdat ze zich door heel Europa verspreid hebben, nemen ze bij gebrek aan grotten en rotsspleten ook genoegen met onze zolders en spouwmuren. Wie deze dieren te gast heeft doet er goed aan ze vooral met rust te laten. Niet alleen omdat ze wettelijke bescherming genieten, maar ook omdat wij mensen baat hebben bij hun aanwezigheid. En in tegenstelling wat sommige mensen denken, vleermuizen doen ons geen kwaad en zullen beslist niet in onze haren vliegen. Hun echolocatie is uitstekend, het helpt ze obstakels te vermijden en prooien te vangen, zelfs als ze zo klein zijn als muggen.

Wat kun je doen om de kleine vleermuizen te beschermen? Bij gebrek aan rotsspleten verblijven ze overdag graag in spouwmuren of andere kleine ruimten onder het dak. Biedt ze die gelegenheid. Zeker als je spouw gevuld is met isolatiemateriaal. Een andere mogelijkheid is het ophangen van vleermuiskasten. Een kast voor de dwergvleermuis heeft een doorlaatopening van slechts 17 millimeter en in de kast kunnen tot wel 20 dieren de dag doorbrengen. Dwergvleermuizen leven graag in groepen, ze zullen elkaar dus altijd opzoeken en dicht tegen elkaar aan kruipen.

Wil je meer weten over de dwergvleermuis en hoe je die kunt beschermen? Ga dan naar de website van BIJ12 en zoek het kennisdocument gewone dwergvleermuis.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

dinsdag 2 april 2024

Waarom bossen niet altijd goed zijn tegen klimaatverandering

 Ook in deze BLOG is vaak gepleit voor meer bossen tegen klimaatverandering. Bijvoorbeeld door meer koolstof uit de atmosfeer te halen en zo het broeikaseffect te verkleinen. Nu blijkt uit recent onderzoek dat dit toch iets ingewikkelder is. In eerdere onderzoeken is namelijk geen rekening gehouden met reflectie. In sommige gebieden kunnen bossen meer zonlicht absorberen en opwarmen dan reflectie zonder die bomen kan koelen. Denk aan de noordelijke gebieden waar een groot deel van het jaar sneeuw ligt. Wit kaatst zonnestraling terug de ruimte in.

Foto: Pixabay
De klimaatwetenschappers keken eens goed naar het zogenaamde albedo-effect, het resultaat van de mate van reflectie. Veel reflectie betekent sterke afkoeling, terwijl absorberen opwarming tot gevolg heeft. Met ingewikkelde berekeningen konden zij een maatstaf (Carbon dioxide equivalents -CO2e) vaststellen, die helpt een balans te vinden tussen reflectie en absorptie.
Er is ook een verschil in absorptie tussen de verschillende boomsoorten, afhankelijk van de tint van het blad en de dichtheid van de kroon.

Zo konden zij een kaart samenstellen die aangeeft in welke gebieden de aanplant van bomen tot afkoeling leidt en waar dit juist opwarming tot gevolg heeft.

Je ziet het ook in de praktijk als je in een besneeuwd landschap kijkt naar de bomen. Zodra de zon wat sterker wordt ontdooien de bomen en worden ze weer groen. Dat is donkerder dan de sneeuw er omheen. Ook direct rondom de boom zal de sneeuw sneller smelten. Opvallend genoeg stelden de wetenschappers ook in dorre gebieden (bijvoorbeeld woestijnen) hetzelfde effect vast. Kortom, het koelend effect van bomen zie je vooral in de gematigde klimaatzones.

Toch zijn de wetenschappers ervoor om meer bossen aan te planten, wel rekening houdend met de balans tussen reflectie en absorptie (albedo). Bomen bieden namelijk veel meer dan CO2 opname, ze gaan hittestress in hun omgeving tegen, ze helpen water te zuiveren en bodem te behoeden voor landverschuivingen,  bomen produceren voedsel, vormen een leefgebied voor dieren en hebben een rustgevende uitwerking op mensen. Het is dus vooral een kwestie van prioriteiten stellen en de juiste balans vinden.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.



maandag 27 november 2023

Is een bio-divers bos beter in de strijd tegen klimaatverandering?

Wie door Midden-Europa reist zal de vele vierkante kilometers aan sparrenbossen niet ontgaan. Je kunt je dan meteen de vraag stellen 'wat het probleem met klimaatverandering' is bij zoveel bomen. Maar die eentonige plantages hebben wel degelijk een nadeel. Ze zijn bijvoorbeeld gevoelig voor plagen, zoals de letterzetter ons de laatste jaren heeft gedemonstreerd. Maar die monoculturen hebben nog meer nadelen. 

Eenzame vogelkers in een monotoon sparrenbos
Metingen hebben aangetoond dat deze bomen met name door het onderhoud, oogst en afvoer meer CO2 in de lucht brengen dan ze kunnen opnemen. Daarnaast zijn deze sparren optimaal aangepast aan groeien in een vochtige omgeving op grotere hoogte dan waar ze nu staan, namelijk boven de 1500 meter. Door klimaatverandering is die hoogtegrens veel lager geworden. Droge jaren zijn funest en tasten hun weerstand aan, waardoor de schorskever onverbiddelijk toeslaat. Door zulke rampen is de bosbouw niet rendabel en wordt met veel belastinggeld overeind gehouden.

Nu blijkt uit recent onderzoek dat monoculturen sowieso een groot nadeel hebben. Er staan veel bomen van dezelfde soort dicht bij elkaar. Door de onderlinge concurrentie is de verdeling van belangrijke bronnen in geding. Ook de strijd om het zonlicht in de kronen heeft nadelige gevolgen. Een door bosbouwers gewenste bijwerking is dat de stammen snel en recht omhoog groeien. Dit is niet persé goed voor de vitaliteit van de bomen en mogelijk ook nadelig voor de hout kwaliteit. De hevigste strijd wordt in de bodem geleverd, met name om de verdeling van (gebonden) stikstof.

Beter bio-divers
Bij onderhoud van bossen en (her)bebossing zouden de houtvesters beter hun kaarten moeten zetten op diversiteit. Uit onderzoek kwam naar voren dat in een divers bos minder concurrentie tussen soortgenoten is. De diverse soorten bomen en struiken hebben verschillende behoeften om optimaal te groeien en zitten elkaar minder in de weg. Dat geldt zowel in de kronen als in de bodem. Hoewel zeldzaam, zijn er ook gevallen waarbij verschillende boomsoorten groeifactoren aanmaken ten voordele van andere soorten. Een divers bos zorgt ook voor meer diversiteit aan bodemschimmels en bacteriën waardoor een bos als ecosysteem minder kwetsbaar is. Een bio-divers bos kan tot wel 70% meer CO2 vastleggen.

Na de ramp met de letterzetter komt er nu langzaam een trend op gang om bossen meer divers in te richten. Er is nog weinig aandacht voor de rol van een diverse ondergroei, omdat bosbouwers daarin geen direct voordeel (lees opbrengst) in zien. Toch verdient de ondergroei aandacht wegens zijn rol in de biodiversiteit van het bos-ecosysteem. Het geheel zorgt ook voor een diversiteit aan dieren in het bos wat een bos robuster maakt, met name door een stabiele stikstofkringloop.

Luchtvervuiling
Uit data van TROPOMI (Nederlands instrument aan boord van de Copernicus satelliet) blijkt dat bomen ook minder presteren als wij allen aan het werk en onderweg zijn. De luchtvervuiling die dit met zich brengt hindert de fotosynthese waardoor bomen minder CO2 kunnen opnemen. Maar ze gaan weer helemaal los zodra het weekend aanbreekt, want dan neemt de vervuiling door aerosolen af en krijgen de groene chlorofyl cellen meer zonlicht.

Ook in de bossen passen alle blokjes in elkaar. Als mens moeten we bossen redden door optimale omstandigheden te creëren en er vervolgens van af te blijven. Een robuust bos kan zich prima zelf redden.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

maandag 20 november 2023

Hoe een meertje in Denemarken inzicht gaf in 100 jaar biodiversiteit

 Britse en Duitse wetenschappers kozen een meer in Denemarken om het verlies aan biodiversiteit te onderzoeken. Wat ze ontdekten gaf reden tot zorg.
Het meer werd als een tijdmachine gebruikt, 100 jaar terug in de tijd. Over deze periode was de waterkwaliteit zorgvuldig gedocumenteerd. De bodem van het meer gaf een beeld van het verloop in biodiversiteit door laag voor laag, in secties van 1 jaar, het daarin achtergebleven DNA te analyseren. Middels AI werd er een verband gelegd tussen klimaatverandering, watervervuiling en de biodiversiteit.

Foto: Pixabay

De eerste 80 jaar vertoonde een verslechtering van de waterkwaliteit en achteruitgang in biodiversiteit. De laatste 20 jaar gaf een kleine verbetering te zien, omdat in de omgeving van het meer de landbouw verminderde. Daarmee verlaagde de druk door pesticiden en andere gifstoffen.
Daarmee is het meertje nog ver van een herstel naar de oorspronkelijk kwaliteit en biodiversiteit. Het verlies aan biodiversiteit zal waarschijnlijk nooit meer hersteld worden.

Dit onderzoek leverde een gedetailleerd inzicht in de gevolgen van klimaatverandering, landbouwgif en andere verontreinigingen.
Het doel was om informatie te verkrijgen die helpt de biodiversiteit te beschermen. Door voortdurende afname van de biodiversiteit komt ook het voortbestaan van de mens in gevaar. Het experiment heeft ook aangetoond welke rol AI kan spelen bij het analyseren van zulke tijdmachines.
Het onderzoek toont aan dat verlies aan biodiversiteit onomkeerbaar is. De natuur vindt zijn evenwicht, maar dat is fundamenteel anders dan het geweest is. Sommige planten en dieren zullen niet meer terugkeren in de veranderde biotoop.

Toekomst

Door meren als tijdmachine te gebruiken beschikken de wetenschappers over een betrouwbaar instrument om ook een blik op te toekomst te werpen. Met de data kunnen ze modellen ontwikkelen die voorspellen hoe het er over enige tijd uit zal zien, als we op dezelfde voet verder gaan. De onderzoekers hebben plannen om hetzelfde onderzoek in andere meren, o.a. in Engeland te herhalen. Ze hopen daarmee een bijdrage te leveren aan beter beleid ten aanzien van natuur, milieu en klimaat.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

vrijdag 27 oktober 2023

Waarom zijn bevers beter dan waterschappen?

 Recent hebben Amerikaanse wetenschappers, met hulp van NASA vastgesteld dat bevers met hun waterwerken heel goede oplossingen leveren die helpen de klimaatverandering te beheersen. Dat effect is zo groot (in de VS) dat het resultaat op satellietbeelden goed te zien is. Dit gaf ARK Rewildering Nederland aanleiding tot de conclusie dat "bevers waardevolle waterschappers zijn". 

Foto Pixabay
Om klimaatverandering tegen te gaan is het belangrijk om natuurbranden tegen te gaan en overtollig CO2 langdurig op te slaan. Verder is watermanagement belangrijk om neerslag te bufferen en te zorgen dat het grondwater op niveau blijft. Natuurlijk praten we in de VS over een veel grotere schaal dan in Nederland, maar wat de bevers hieraan kunnen bijdragen is in grote lijnen hetzelfde.

Ook in Nederland werkt het prima als bevers aan het werk zijn. Bevers knagen langs de oevers wel bomen weg, maar zorgen ervoor dat veel andere bomen beter van water voorzien worden. Het doel van beverdammen is ook om een waterbuffer aan te leggen, zodat de burgtingang veilig onder water ligt. En dat onder alle omstandigheden en alle jaargetijden. Zo ontstaan moerasbossen en natte dalen die grote hoeveelheden water vasthouden. Watervlakten en verdamping via plantengroen zorgen voor verkoeling. Bevers zijn op dat gebied behoorlijk pienter. Zij vervullen een sleutelrol in de natuur.

Laat het aan de natuur over

En ja, om deze redenen werd de bever in ons lang geherintroduceerd. Maar nu komt het ons niet zo goed uit waar zij deze waterbuffers creeëren. En ze vellen bomen op plaatsen die wij graag hadden behouden. Begrijpelijk als je als mensen niet verder kijkt dan een generatie in een mensenleven. Of tot de volgende verkiezingen. Maar dat is niet de tijdschaal waarop de natuur werkt.

En dus is in menig Provinciehuis de conclusie, dat er teveel bevers zijn. Vangen en verplaatsen dan? Waarheen? Overal in Europa kampen ze met hetzelfde probleem. Alsjeblief niet nog meer bevers! Afschieten dan? Tja,..beschermde diersoort. Maar er is wel een escape, voor 'probleemdieren' mag de overheid (bij ons de provincie) een afschotvergunning verlenen. Dom beleid, zoals nu ook uit dat Amerikaanse onderzoek blijkt.  En waar ARK rewildering ook achter staat.
Als we de natuur de ruimte, en de tijd, geven komt het klimaat vanzelf weer in balans. Als mensen zich ermee bemoeien blijft het aanmodderen in een negatieve spiraal. 

En nog iets. Als er echt een overschot aan bevers zou zijn, kunnen wolven daar wel iets aan doen. Die lusten wel een bevertje en zijn er ook nog eens goed in om ze te vangen. Laat het aan de natuur over, die heeft al miljoenen jaren ervaring. Daar kan zelfs de slimste mens niet tegenop.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.

woensdag 11 oktober 2023

Waarom zouden we acuut alle eiken moeten vellen?

 Wetenschappers schrokken van het antwoord op hun eigen onderzoek. Om te voorkomen dat de klimaatverandering nog sneller gaat. Overigens betrof het onderzoek niet alleen eiken maar ook populieren. Wat is er aan de hand?

Eik in bloei.

Als het warmer wordt gaan eiken en populieren meer isopreen uitstoten. Voor deze bomen is dat een soort afweermiddel om te overleven in extreme omstandigheden. Maar voor het milieu staat dat bijna gelijk aan de uitwerking van methaan. Daardoor werkt dit verschijnsel dus eerder tegen de overlevingsdrang van de bomen.

Kort door de bocht

Door testen en meten hebben de wetenschappers vastgesteld op welk punt het effect van CO2 opname door de isopreen uitstoot overtroffen wordt. En dat is bij ongeveer 35oC. 
Isopreen bindt aan stofstofoxides en verslechtert zo de luchtkwaliteit.

Maar de conclusie "dan moeten alle eiken en populieren gekapt worden" is wel erg kort door de bocht. Toch moeten we zorgen dat de luchtkwaliteit verbetert, en snel. Het advies van de onderzoekers is dan ook tweeledig. Plant voorlopig geen nieuwe eiken en populieren en ga het probleem bij de bron aanpakken. Dus zorg dat de CO2 uitstoot drastisch vermindert.

Deze blog is een voortzetting van het boek Duurzaam groen en welzijn - Gratis voor donateurs van Stichting Groen Weert. (www.groenweert.nl).
Deel dit bericht met je netwerk via onderstaande buttons.